Ayşe Şekibe İnsel, Türk kadınının seçme ve seçilme hakkını elde ettiği tarihi 1935 genel seçimlerinde Bursa milletvekili olarak meclise giren öncü siyasetçilerdendir. 1886 senesinde Osmanlı İmparatorluğu'nun başkenti İstanbul'da dünyaya gözlerini açan Şekibe Hanım, Türkiye Cumhuriyeti'nin o ilk kuruluş yıllarındaki yasama faaliyetlerinde aktif olarak bulunarak Türk kadınının karar mekanizmalarındaki sesini başarıyla temsil etmiştir. İnegöl'ün İsaören köyünde köklü bir aile mirasını devralarak tarımla ilgilenmiş, ardından da Ankara'da parlamenter olarak ülkesine hizmet vermiştir. Hayatının son dönemini yine toprakla iç içe geçiren bu değerli cumhuriyet kadını, 29 Mart 1970 tarihinde vefat etmiştir. İlk kadın mebusların mecliste yer alması, Türk siyasi hayatı ve Türk kadınının toplumsal statüsünün güçlenmesi açısından son derece mühim bir adım teşkil etmiştir. Şekibe Hanım da bu köklü dönüşümün en önemli aktörleri arasında yerini alarak adını tarihe altın harflerle yazdırmıştir.
Soylu Bir Aileden Modern Eğitime
II. Abdülhamit döneminde Bursa'nın İnegöl ilçesine bağlı İsaören köyüne yerleşmiş köklü bir aileye mensup olan İnsel, Osmanlı'nın son dönemlerinden Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluş yıllarına uzanan zengin bir hayat hikayesine sahiptir. Babası, Osmanlı İmparatorluğu'nda Baruthane Nazırlığı yapmış olan Necip Mehmet Paşa'nın torunu Doktor Şekip Bey'dir. Annesi Fatma Şefika Hanım ise İstanbul Alman Lisesi'nden mezun, dönemin iyi eğitim almış kadınlarındandır. Ailesinden aldığı güçlü kültürel mirasla eğitime başladı. Gençlik yıllarını payitaht İstanbul'da geçiren Şekibe Hanım, Kız Sanayi Mektebi'nin orta bölümünü bitirdikten sonra ayrıca Almanca Mektebi'nden mezun oldu. 1905 yılında Mehmet Kemalettin Bey ile evlendi. Çiftin bu evlilikten Yusuf Cemil ismini verdikleri bir erkek çocukları dünyaya geldi. Oğlunun tahsili için bir süre Almanya'da yaşadı. Hayat arkadaşı Mehmet Kemalettin Bey'i 1932 yılında kaybettikten sonra ailesine ait olan Bursa İsaören köyündeki çiftliğin idaresini üstlendi. Toprakla kurduğu bu bağ, onun ilerleyen yıllardaki siyasi kimliğinin de temelini oluşturacaktı.
Bursa Milletvekilliği ve Parlamento Yılları
O dönemde kadınların oy kullanabildiği ilk genel seçim olma özelliği taşıyan 1935 genel seçimlerinde Bursa bölgesinden aday gösterilen Şekibe İnsel, sandıktan çıkan oylarla adını parlamentoya yazdırmıştir. Bu seçimlerde kendisinin mi adaylık başvurusu yaptığı yoksa Cumhuriyet Halk Fırkası'ndan mı davet aldığı hususunda kesin bir bilgi bulunmamaktadır. Yapılan seçimlerde bölge seçmeninden 1051 oy alarak Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin V. dönem milletvekili seçilmiştir. Böylece yeni meclise girmeye hak kazanan 18 kadın milletvekilinden biri olma onuruna erişmiştir. Bu büyük başarı, meclis çatısı altındaki kadın temsilinin ilk adımlarından biri olmuştur. Kadınların siyaset sahnesine girmesi, dönemin toplumsal refahı ve demokratikleşme süreci için büyük önem arz ediyordu.
Şekibe Hanım'ın meclise giriş süreci şu aşamalardan geçmiştir:
- 8 Şubat 1935 tarihinde seçim başarısını gösteren meclis mazbatasını teslim almıştır.
- 1 Mart 1935 günü meclis kürsüsünde yemin ederek yasama faaliyetlerine resmen katılmıştır.
- 7 Mart 1935 tarihinde ise mazbatası TBMM genel kurulunda onaylanarak milletvekilliği kesinleşmiştir.
Ziraat Encümeni ve Tarıma Adanmış Yıllar
Meclis çatısı altında özellikle uzmanlık alanı olan tarım konularına yöneldi. Ziraat Encümeni bünyesinde aktif görev üstlendi. Toprak yönetimi ve tarımsal kalkınma alanlarında fikirlerini beyan ederek meclis çalışmalarına katkıda bulundu. Çiftçilikten gelen tecrübelerini yasal düzenlemelere aktarmaya çalıştı. Mebusluk görevinin sona ermesiyle siyasetten çekildi. İnegöl'e dönerek çiftliğinde tarımla meçgul oldu. Kendi topraklarında tarımsal faaliyetlerine kaldığı yerden devam eden Şekibe Hanım, uzun yıllar bu alanda çalıştı. Cumhuriyet'in ilk kadın mebuslarından biri olan Ayşe Şekibe İnsel, 29 Mart 1970 günü vefat edene dek toprakla bağını hiç koparmamıştır.