Avrupa müzik tarihinin en ünlü enstrüman üreticisi kabul edilen Antonio Stradivari, 1644 yılında İtalya’nın Cremona şehrinde dünyaya geldi. Alessandro’nun oğlu olan usta, üç erkek kardeşi Giuseppe Giulia Cesare, Carlo Felice ve Giovanni Battista ile birlikte bu şehirde büyüdü. Genç yaşta Nicolo Amati’nin yanına çırak olarak girerek çalgı yapımını öğrenen Stradivari, 18 Aralık 1737 tarihinde 93 yaşında İtalya’nın Cremona şehrinde vefat edene kadar atölyesinde aralıksız şekilde çalışmayı sürdürmüştür. Usta, adını tüm dünyaya kemanlarıyla duyururken, yaşamının son anına kadar Cremona atölyesinde çalışmaya devam etti. Geliştirdiği oranlar ve köprü yapısı standart kabul edildi.
Nicolo Amati ile Başlayan Çıraklık Yılları
Genç Antonio, enstrüman yapımcılığının zirve ismi olan Nicolo Amati'nin gözetiminde çalışmaya başlayarak bu büyüleyici sanata ilk adımını attı. Aldığı köklü eğitim sayesinde ağaç işleme ve ses fiziği konularında derin bir uzmanlık kazandı. Çalışmalarına ilk yıllarda hocasından edindiği klasik kalıpları tekrarlayarak başlasa da kısa süre içinde kendi özgün tarzını buldu. Nitekim takvimler 1666 yılını gösterdiğinde, artık kendi imzasını gururla taşıyan ilk kemanları sanat dünyasına sunmaya hazır durumdaydı. Bu çalışmalarında hocasından öğrendiklerini yinelediyse de kısa zamanda kemana ses gücünü artıracak yenilikler ekleyerek ölçülerini en uygun düzeye getirdi.
Kusursuz Tasarım Devrimi ve Çözülemeyen Vernik Gizemi
Usta sanatçı, ürettiği enstrümanlarda yalnızca estetik görünüme değil, ses gücünü en üst düzeye çıkaracak akustik yeniliklere de odaklandı. Çoğunlukla özenle seçtiği köknar ağacını işleyen lütiye, kusursuz işçiliği ve zarif hatlarıyla göz kamaştıran eşsiz çalgılar tasarladı. Ağaç seçimi enstrümanın kalitesini doğrudan etkiler. O, tahta seçiminden vernikleme aşamasına kadar her işlemde çok büyük bir titizlikle çalışıyordu. Eserlerin zarif görünümü usta işçiliğin göstergesiyken, bu kusursuz oranlar enstrümanlara eşsiz bir güç kattı. Kusursuz oranlar enstrümana hayat verir.
Stradivarius enstrümanlarını asıl erişilmez kılan unsur, gövdelerinde kullanılan o özel verniğin içeriğinde gizlidir. Bu efsanevi formülün gizemi çözülememiştir. Keman yapımında reçine, terebentin yağı ve etil alkolden birini kullanmış olma olasılığı son derece yüksek olsa da bu karışımlara başka gizli bir madde ekleyip eklemediği günümüzde de tam olarak aydınlatılamamıştır. Tarih boyunca bu gizemli vernik hakkında pek çok farklı söylenti üretilerek gizem daha da büyütüldü. Ustanın çalışma aşamalarındaki yüksek özen, çalgıların ses gücünü en uygun düzeye çıkarmıştır.
Atölyedeki Aile Mirası ve Milyonluk Stradivarius Değeri
Antonio Stradivari, 1667 yılında Francesca Ferraboschi adlı bir dulla evlendi ve bu evlilikten iki kız ve dört oğlu oldu. Bu çocuklardan Omobono ve Francesco, babalarının mesleğini gururla devam ettirerek atölyede çalıştı. Stradivari, ikinci evliliğini 1699'da Antonietta Zambelli Costa ile yaptı. Onun ikinci evliliğinden de iki kız ve dört erkek çocuğu dünyaya geldi. Hayatının son anına kadar her işi tek başına üstlenen Stradivari, çocuklarına sadece tahtanın kaba kesimi gibi ikinci derece işleri verdiğinden, oğulları babalarının ölümünden sonra onun üstün ustalık düzeyine asla ulaşamadı. Disiplinli usta son işçiliği her zaman kendisi yaparken, oğulları sadece atölyedeki kaba kesim işlerini tamamladı.
Stradivari, yaşamı boyunca bin yüzden fazla enstrüman üretti. Bunların 512 tanesi keman olmak üzere toplamda 650 tanesi günümüze ulaşarak korundu. Günümüzde orijinal bir Stradivarius enstrümanına dokunabilen tüm müzisyenler kendilerini son derece şanslı saymaktadır. Müzisyen olan veya olmayan herkes için büyük değer taşıyan bu enstrümanlar günümüzde milyonlarca lira değerindedir. Cremona’nın üç büyük ailesinden biri olan Stradivari, arkasında eşsiz bir müzikal miras bıraktı. Cremona’da 1700’lü ve 1800’lü yıllarda faaliyet gösteren en ünlü üç büyük enstrüman üreticisi aileden biri olan Stradivari, kendisinden sonra gelen nesillere taklit edilmesi neredeyse imkansız olan görkemli bir sanatsal miras devretmiştir. Bu dönemde Cremona şehrinde faaliyet gösteren üç büyük keman yapımcısı aile şunlardır:
- Nicolo Amati
- Antonio Stradivari
- Guarnerius
Tüm büyük virtüözlerin hayalinde bir Stradivarius satın almak yatar.