Osmanlı'nın son dönemlerinden Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluş yıllarına uzanan tarihi süreçte önemli sorumluluklar üstlenen Ali Sırrı Özata, 1884 yılında Tunceli'nin Çemişgezek ilçesinde dünyaya gelen ve ilk mecliste milletvekilliği yapmış olan saygın bir Türk siyasetçidir. Döneminin en seçkin eğitim kurumlarından biri olan Sultânî okulundan mezun olduktan sonra, devletin maliye kadrolarında uzun yıllar memuriyet yaptı. Farklı bölgelerde tahsil memurluğu ve mal müdürlığü görevlerini başarıyla icra eden Özata, edindiği derin tecrübeyle TBMM I. Dönem Ergani Milletvekili seçildi ve bu süreçte Pozantı İstiklal Mahkemesi Üyeliği gibi kritik bir görevi de yürüttü. Hayatı boyunca vatanına hizmet eden ve 25 Aralık 1936 tarihinde vefat eden Özata, Türk parlamento tarihinin kurucu figürleri arasında hak ettiği yeri almıştır.
Eğitim Hayatı ve Bürokrasi Yılları
Önemli bir dönüm noktası olan Sultânî eğitimini başarıyla tamamlayan Ali Sırrı Özata, gençlik yıllarında aldığı bu nitelikli eğitimle akranlarından ayrışan bürokratik bir profil çizdi. Aldığı bu donanımlı eğitim, onun kamu yönetiminde ve mali alanlarda yetkinleşmesini sağlayan en sağlam temeli oluşturdu. Mezuniyetinin hemen ardından memuriyet hayatına hızlı bir adım atan Özata, ilk olarak Birecik Ziraat Bankası Muhasebe Kâtipliği görevini üstlendi. Bankacılık ve finans sektörünün işleyişini öğrendiği bu ilk dönemin ardından, devletin farklı kademelerinde idari ve mali görevler üstlendi.
Kamu hizmetine adanmışlık bilinciyle hareket eden başarılı bürokrat, doğduğu topraklar olan Tunceli'nin Çemişgezek ve komşu Mazgirt ilçelerinde tahsil memurluğu görevlerinde bulundu. Mesleki becerileri sayesinde hızla fark yaratan genç memur, Ovacık ilçesi mal müdürü olarak atandı. Buradaki görevinin ardından Siverek tahsil memurluğunu yürüten Özata, dönemin şartları doğrultusunda sırasıyla şu bölgelerde de mal müdürlığü makamında bulundu:
- Lice Mal Müdürlığü
- Direk Mal Müdürlığü
- Nusaybin Mal Müdürlığü
- Çermik Mal Müdürlığü
Tüm bu görevler sayesinde Anadolu halkının yaşam mücadelesini yakından inceleyen Özata, devletin en temel mali ihtiyaçlarını yerinde gözlemleme ve çözüm üretme imkânı buldu.
Milli Mücadele ve Milletvekilliği Dönemi
Anadolu coğrafyasında bağımsızlık mücadelesinin başladığı ve egemenliğin millete geçtiği yıllarda, Ali Sırrı Özata idari tecrübesiyle ön plana çıktı. Anadolu yollarında yıllarca sürdürdüğü dürüst ve başarılı devlet hizmeti, bölge halkının kendisine büyük bir saygı duymasına vesile olmuştu. Bu güvenin doğal bir sonucu olarak, Ankara'da açılan ilk meclise Ergani milletvekili olarak katıldı. TBMM I. Dönem milletvekilliği sürecinde parlamento çatısı altında ülkemizin bağımsızlık savaşına ilişkin önemli kararların alınmasına ortak oldu.
Milletvekilliği süresince sadece yasama faaliyetleriyle sınırlı kalmayan Özata, Kurtuluş Savaşı sırasında ülke güvenliğinin sağlanması ve düzenin korunması için hayati bir görevi üstlenerek Pozantı İstiklal Mahkemesi Üyesi olarak atandı. Milli Mücadele'nin cephe gerisindeki adaleti sağlama adına yürütülen bu yüksek görevde ülke yararına kararlar alınmasına katkıda bulundu. O günün zorlu şartları altında hem meclis sıralarında hem de mahkeme heyetinde gösterdiği üstün vatani gayret, onun yeni Türk devletinin kuruluş harcındaki değerli emeğini açıkça ortaya koymaktadır.
Ailesi ve Vefatı
Devlet kademelerinde ve meclis salonlarında yoğun bir mesai harcayan Ali Sırrı Özata, tüm bu yoğun koşturmacanın içinde düzenli bir aile yaşamı sürdürmeye de gayret etti. Evli olan siyasetçi, iki çocuk sahibi bir aile babasıydı. Hayatını cumhuriyetin inşa döneminde milletine hizmete vakfeden başarılı devlet adamı, 25 Aralık 1936 tarihinde hayata gözlerini yumdu.
Ali Sırrı Özata'nın geride bıraktığı değerli miras, sadece üstlendiği ünvanlardan ibaret değildir. Kendisi, yokluklar içindeki bir coğrafyada fedakârlıkla çalışan bürokratların ve cumhuriyetin temellerini atan vizyoner kurucu kadroların Türkiye tarihindeki saygıdeğer temsilcisidir. Bugün parlamento tarihimiz detaylıca incelendiğinde, onun milletvekilliği sürecindeki katkıları ve Pozantı İstiklal Mahkemesi bünyesindeki hizmetleri saygıyla yad edilmeye devam etmektedir.