Aleksandros Hacopulos, Cumhuriyet döneminde Türk siyasetine ve azınlık okullarına yön vermiş, İstanbul doğumlu Rum kökenli bir eğitimci ve milletvekilidir. 1911 ile 1980 yılları arasında yaşayan Hacopulos, özellikle Demokrat Parti saflarında üstlendiği milletvekililiği görevi ve bu süreçteki tarihi duruşuyla tanınır. Kendisi, Rum azınlığın temsilcilerinden biri olarak TBMM çatısı altında önemli yasama faaliyetlerine imza atmış saygın bir devlet adamıdınır. Özellikle 6-7 Eyül Olayları sırasında sergilediği cesur tavrı, onu yakın tarihin en çok konuşulan figürlerinden biri haline getirmiştir.
Köklü Bir Geçmiş ve Eğitim Yılları
Aleksandros Hacopulos, 21 Mayıs 1911 tarihinde Osmanlı İmparatorluğu'nun başkenti İstanbul'da, Fenerli Rum camiasının seçkin bankacı ailelerinden birinin ferdi olarak dünyaya gözlerini açtı. Babasının Constantine, annesinin ise Euthymia olduğu bilinen Hacopulos'un ailesi, aynı zamanda Beyoğlu'nun simge yapılarından ünlü Hazzopulo Pasajı'nın da sahibiydi. Ayrıca akrabalarından John Cyriaco Hacopulos da 1890'lı yıllarda Adalar Belediye Başkanlığı görevini üstlenmişti. Genç Aleksandros, ilk eğitimini Fener Maraşlı Rum İlköğretim Okulu'nda başarıyla tamamladı. Daha sonra Fener Rum Ortodoks Koleji'nde öğrenim hayatına devam etti. Yükseköğrenimini ise İstanbul Yüksek İktisat ve Ticaret Okulu'nun matematik, bankacılık ve sigortacılık bölümlerinden mezun olarak taçlandırdı. Eğitimini tamamladıktan sonra hemen, Rum toplumunun nitelikli eğitim kurumlarında matematik ve iktisat dersleri vermeye başladı. Bu doğrultuda şu kurumlarda uzun yıllar öğretmenlik ve idarecilik yaptı:
- Fener Rum Erkek Lisesi (1934 yılında başladığı ilk öğretmenlik görevi)
- Zografyon Lisesi (1946 yılında iktisat ve maliye öğretmenliği)
- Zapyon Kız Lisesi (Öğretmenlik ve sonrasında okul müdürlüğü görevleri)
İki Kez Silah Altına Alınan Bir Eğitimci
Hacopulos'un yaşamı yalnızca eğitim koridorlarında geçmedi. O, vatanî görevini ilk olarak 1936 yılında Haydarpaşa Askeri Hastanesi'nde er rütbesiyle yerine getirdi ve bir yıl sonra terhis oldu. Ancak İkinci Dünya Savaşı'nın patlak vermesiyle birlikte huzurlu öğretmenlik yılları yeniden zorunlu olarak kesintiye uğradı. Mayıs 1941'de yürürlüğe giren olağanüstü kararla, yaşları 27 ile 40 arasında değişen gayrimüslim erkeklerin orduya çağrıldığı Yirmi Kur'a Nafıa Askerleri uygulamasına dahil edildi. Bu kapsamda askere alınan Hacopulos, Amele Taburları bünyesinde zorlu şartlar altında görev yaptıktan sonra Temmuz 1942'de ikinci terhisini aldı.
Meclis Kürsüsünde Bir Vicdanın Sesi
Zapyon Lisesi müdürlüğü görevini sürdürürken, 1954 genel seçimlerinde Demokrat Parti'den aday gösterilerek İstanbul Milletvekili seçildi. 14 Mayıs 1954'te TBMM genel kuruluna katılarak yasama faaliyetlerine adım atan Hacopulos, X. ve XI. dönem milletvekilliliği görevini üstlendi. Onun siyasi kariyerinin en can alıcı dönemi ise, 1955 yılında yaşanan elim 6-7 Eyül Olayları sırasındaki parlamenter duruşuydı. Tarihe kara bir leke olarak geçen bu hadisenin ardından mecliste söz alarak tarihe not düşen çok önemli açıklamalar yaptı. Meclis kürsüsünden yaptığı konuşmada, kolluk kuvvetlerinin kendi gözleri önünde gerçekleşen Rumlara yönelik saldırıları ve yağmaları engellemediğini açıkça dile getirdi. Hacopulos, özellikle 80 yaşındaki yaşlı anne ve babasının evinin saldırganlarca nasıl yağmalandığını ve yakındaki polislerin buna nasıl seyirci kaldığını anlattı. Kolluk güçlerinin bu süreçte gafil avlandığını veya olaylara göz yumduğunu savunarak meclis tutanaklarına geçen şu acı saptamaları paylaştı:
- Büyükada'ya teknelerle gelen yüzlerce silahsız saldırganın polis gözetiminde adayı tahrip etmesi.
- Taksim'de Zapyon Lisesi kapısını zorlayan grupların yanından geçen süvari polislerinin olaya sessiz kalması.
- Kendi evini koruması gereken jandarmaların, evi yağmalayan tahripçileri adeta muhafaza etmesi.
Başbakanlık Müsteşarı Salih Korur'un da bizzat şahit olduğu bu acı olaylar, onun meclisteki en önemli konuşmalarından biri olarak kayıtlara geçti. Aleksandros Hacopulos, Türk eğitim ve siyasi tarihinde hem bir aydın hem de adalet savunucusu olarak derin izler bırakarak 27 Mart 1980 tarihinde hayata veda etti.