Alan Parker Kimdir?

Sinema dünyasının en üretken isimlerinden biri olan İngiliz yönetmen, senarist ve yapımcı Alan Parker, 14 Şubat 1944 tarihinde İngiltere'nin başkenti Londra'nın Islington bölgesinde işçi sınıfına mensup bir ailenin çocuğu olarak dünyaya gözlerini açtı. Kurucuları arasında yer aldığı Director's Guild of Great Britain örgütüyle ülkesindeki sinema sektörüne yön veren sanatçı, imza attığı kült yapıtlar sayesinde kısa sürede Hollywood'un en çok aranan yönetmenlerinden biri haline gelmeyi başardı. Kariyerine reklam yazarlığıyla adım atan Parker, müzikallerden dramatik gerilimlere uzanan geniş bir yelpazede çektiği filmlerle sinema tarihinde derin izler bıraktı. Özellikle Fame, Evita, Birdy ve The Life of David Gale gibi ses getiren filmleriyle küresel ölçekte tanınan bir figür haline geldi.

Reklam Dünyasından Beyaz Perdeye Uzanan İlk Adımlar

Gençlik yıllarında eğitim hayatını yarıda bırakan Parker, 1962 senesinde Collett Dickenson Pearce isimli reklam ajansında işe başladı. Burada David Puttnam, Charles Saatchi ve Alan Marshall gibi isimlerle birlikte metin yazarlığı yaptı. Bu deneyim onun görsel dilini şekillendirdi. Nitekim 1970 yılında, kaleme aldığı "S.W.A.L.K." isimli senaryosu beyaz perdeye uyarlandı. David Puttnam'ın yapımcılığını üstlendiği bu film Melody adıyla vizyona girdi. Yönetmen koltuğunda ise Waris Hussein oturuyordu. Yapıt, lise çağındaki bir gencin ilk aşkını konu alıyordu.

Aynı yıl Alan Marshall ile iş birliğine giden başarılı sinemacı, bağımsız çalışmak amacıyla ajanstan ayrıldı. İkili, kısa sürede reklam sektörüne yeni bir soluk getiren Alan Parker Film Company şirketini kurdu. Reklamcılıkta büyük başarılar elde etseler de asıl hedefleri her zaman sinemaydı. Parker, bu doğrultuda 1973 yılında Our Cissy ve Footsteps adlarını taşıyan iki kısa metrajlı film çekti. Bu denemeler onun uzun metraj dünyasına hazırlığıydı. 1975'te ise yönetmenlik yeteneğini kanıtlayan televizyon dizisi The Evacuees geldi. BBC ekranlarında izleyiciyle buluşan ve Jack Rosenthal tarafından yazılan bu yapım, büyük bir popülarite kazandı. Bu başarı Parker'a BAFTA En İyi Yönetmen ödülünü getirdi.

Hollywood Başarısı ve Tartışmalı Başyapıtlar

Büyük başarı elde etmesine karşın, Parker'ın uzun metrajlı sinema filmleri için kaynak bulma arayışı oldukça meşakkatli geçti. Tasarladığı projeleri tek başına finanse edemeyen yönetmene, National Film Finance Corporation ile Rank kuruluşları destek sağladı. Bu mali destek sayesinde 1920'lerin Amerika'sını mercek altına alan Bugsy Malone filmi 1976 yılında izleyiciyle buluşabildi.

Ardından gelen 1978 yapımı Midnight Express (Gece Yarısı Ekspresi), Parker'ın kariyerinde hem büyük bir sıçrama hem de devasa bir tartışma yarattı. Billy Hayes'in anı kitabından ünlü senarist Oliver Stone tarafından senaryolaştırılan film, esrar kaçakçılığından dolayı Türkiye'de hapsedilen bir gencin yaşadıklarını anlatıyordu. Parker filmde, Türk hapishanesindeki koşulları son derece abartılı bir üslupla beyaz perdeye aktardı. Bu durum Türk insanı hakkında çok ciddi önyargıların oluşmasına yol açtı. Sinema dünyasında da tarafsız ve objektif olmadığı yönünde sert eleştirilere maruz kaldı.

Bu fırtınanın hemen ardından Parker, 1980 yılında sinema tarihine geçecek bir müzikal drama olan Fame için kolları sıvadı. New York'taki bir konservatuvarda okuyan gençlerin şöhret mücadelesini ve tutkularını anlatan yapım, adeta bir fenomene dönüştü. Michael Gore'a En İyi Film Müziği dalında Oscar getiren bu efsane yapım, yakaladığı başarının ardından aynı oyuncu kadrosuyla televizyon dizisi olarak da sürdürüldü.

Sinema yolculuğuna hız kesmeden devam eden yönetmen, 1982'de Albert Finney ve Diane Keaton'ın başrollerini paylaştığı Shoot the Moon projesine imza attı. Hemen peşinden ise müzik dünyasında deprem etkisi yaratan Pink Floyd'un ünlü konsept albümü The Wall'u sinemaya uyarlayarak görsel bir şölene dönüştürdü. 1984 yılına gelindiğinde, Nicolas Cage ile Matthew Modine'in devleştiği Birdy filmiyle Cannes Film Festivali'nde Jüri Özel Ödülü'nü kucakladı. Ardından Mickey Rourke ve Robert De Niro gibi dev oyuncuları bir araya getiren gerilim yüklü Angel Heart filmine imza attı.

Zirvedeki Yıllar ve Görkemli Yapıtlar

Yönetmenlik kariyerinin olgunluk döneminde de üretkenliğini kaybetmeyen Parker, sinema dünyasına yön vermeye devam etti. Bu süreçte sırasıyla Mississippi Burning (1988), Come See the Paradise (1990), The Commitments (1991) ve The Road to Wellville (1994) gibi birbirinden iddialı projelere imza attı.

Dünya çapında ses getiren görkemli müzikal Evita yapıtını yönetti. Tim Rice ile birlikte senaryosunu kaleme aldığı bu yapım, Eva Peron'un yaşam öyküsünü anlatıyordu. Başrollerini Madonna ve Antonio Banderas'ın paylaştığı film, müzikleriyle de öne çıktı. Andrew Lloyd Webber ve Tim Rice ikilisine en iyi film müziği dalında oskar kazandıran bu başyapıt, Parker'ın müzikal dehasını tescilledi. Ünlü yönetmen ayrıca Madonna'nın Don't Cry For Me Argentina ve You Must Love Me kliplerini de yöneterek müzik dünyasındaki etkisini pekiştirdi.

1999 yılında Frank McCourt'un çok satan romanından uyarladığı Angela's Ashes ile izleyicinin karşısına çıktı. Emily Watson ve Robert Carlyle'ın başrollerini paylaştığı yapıtın müziklerini yazan John Williams, bu çalışmasıyla oskar adaylığı elde etti. 2003 yılında vizyona giren ve ilginç senaryosuyla dikkat çeken The Life of David Gale filminde ise Kevin Spacey ve Kate Winslet gibi yıldızları bir araya getirdi. Usta yönetmen, 2008 yılında vizyona girmesi hedeflenen The Ice at the Bottom of the World isimli yeni sinema projesi üzerindeki çalışmalarını sürdürmektedir.

Usta sinemacının filmografisinde öne çıkan ve sinema tarihine damga vuran başlıca yapıtlar şunlardır:

• Birdy
• Fame
• Evita
• Angela's Ashes
• The Life of David Gale