Yeşildemet Mahallesi: Tao'nun Sessiz Tanığı
Erzurum iline bağlı Şenkaya ilçesinin kuzeydoğusunda, denizden 1833 metre yükseklikte konumlanan Yeşildemet Mahallesi, Doğu Anadolu'nun en derin tarihsel katmanlarından birini barındıran nadir yerleşim yerlerinden biridir. Mahallenin bugünkü adını 1959 yılında aldığını, daha önce ise Ağnagi (İğnaki) olarak bilindiğini tarihsel belgeler ortaya koymaktadır.
Adının Kökeni ve Tarihsel Arka Plan
Yeşildemet'in eski adı olan Ağnagi, Gürcüce kökenli bir kelimedir ve "inşa edilmiş" anlamına gelmektedir. Bu isim, 1595 tarihli Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan adlı Osmanlı tahrir defterinde de aynen "Ağnagi" olarak kayıtlıdır. Köy, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan tarihî bölgelerden biri olan Tao içinde yer almakta olup, Osmanlılar bu bölgeyi 16. yüzyılın ortalarında Gürcülerden ele geçirmiştir.
Osmanlı ve Rus Dönemlerindeki Yaşam
Osmanlıların bölgeyi ele geçirmesinden yaklaşık 45 yıl sonra yapılan 1595 tarihli tahrir kaydına göre, Ağnagi o dönemde büyükçe bir yerleşim yeriydi. Köyde 40 Hristiyan hane yaşamaktaydı ve hane reislerinin büyük çoğunluğu Pavle, Elia, Bagrat, Tabuk gibi Gürcü adları taşıyordu. Bu dönemde köy, Gürcistan Vilayeti içinde Penek livasının Penek nahiyesine bağlıydı; buğday, arpa, darı tarımının yanı sıra şarapçılık ve arıcılık da yapılıyor, koyun ve domuz yetiştiriliyordu. Köy, 1835 Osmanlı nüfus tespitinde ise Çıldır Eyaleti'nin Penek sancağına bağlıydı ve o tarihte 6 hanede 18 erkek yaşıyordu.
93 Harbi'nin ardından 1878'de imzalanan Berlin Antlaşması ile Ağnagi köyü, Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakıldı. Rus idaresi köyü Egnaki (Эгнаки) olarak kayıt altına aldı. 1886 yılındaki Rus nüfus tespitine göre köyde 8 hanede toplam 63 kişi yaşıyor ve bu nüfusun tamamı Türkmenlerden oluşuyordu. Köyün nüfusu 1896'da 92, 1906'da ise 135 kişi olarak tespit edilmiştir.
Cumhuriyet Dönemi ve Günümüz
1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde "İğnaki" adıyla anılan köy, 1940 genel nüfus sayımında 278 kişilik nüfusuyla Erzurum vilayetinin Oltu kazasına bağlıydı. 1946'da Şenkaya kazası kurulunca köy bu ilçeye bağlandı. 1959 yılında 7267 sayılı kanunla köyün adı, Türkçe olmadığı gerekçesiyle resmen Yeşildemet olarak değiştirildi. 2012 yılında yürürlüğe giren 6360 Sayılı Yasa kapsamında tüzel kişiliği kaldırılan köy, Şenkaya Belediyesi'ne bağlı bir mahalle statüsüne geçti. 2022 yılı itibarıyla mahallede 79 kişi ikamet etmektedir.
Ulaşım ve Coğrafi Konum
Mahalle, Erzurum il merkezine 153 km, Şenkaya ilçe merkezine ise 34 km uzaklıktadır. Melikoğlu Deresi Vadisi'ni izleyerek D.060 numaralı Erzurum-Ardahan (Oltu-Göle) devlet yoluna 2,1 km'lik bir köy yoluyla bağlanan mahalle, Şenkaya'nın kuzeydoğusunda yer almaktadır.