Yazılı Mahallesi'nin Coğrafi Konumu ve Ulaşım Bilgileri
Erzurum ilinin Şenkaya ilçesine bağlı bir kırsal mahalle olan Yazılı, deniz seviyesinden 1658 metre rakımda konumlanmaktadır. Şenkaya ilçe merkezine 36 kilometre, Erzurum il merkezine ise 151 kilometre uzaklıkta yer alan mahalle, coğrafi konumu itibarıyla Şenkaya'nın kuzeydoğu kesiminde bulunur. Ulaşım açısından yerleşim yeri, Melikoğlu Deresi Vadisi'ni takip ederek Yeşildemet Mahallesi üzerinden geçen 5,6 kilometrelik bir köy yolu ile D.060 numaralı Erzurum-Ardahan (Oltu-Göle) devlet yoluna bağlanmaktadır.
Orta Çağ'dan Osmanlı Dönemine Uzanan Köklü Tarihçe
Yazılı mahallesinin bilinen en eski adı Gürcüce Lazarvansi (ლაზარვანსი) veya Lazarvans'tır. Nitekim yerleşim, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan tarihi bölgelerden biri olan Tao sınırları içinde yer almaktaydı. Bölge, 16. yüzyılın ortalarında Osmanlılar tarafından Gürcülerden ele geçirilmiştir. 1574 tarihli Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan adlı Osmanlı tahrir defterindeki kayıtlara göre yerleşim, Ardahan-i Büzürg livasına bağlı Penek nahiyesinin bir köyüydü ve nüfusu 15 Hristiyan haneden oluşuyordu. Ayrıca köyde "Dudan veled-i Miranşa" adına kayıtlı çiftlikte 3 Hristiyan hane bulunmaktaydı. 1595 tarihli tahrir defterine göre ise köy, Gürcistan Vilayeti içinde Penek livasının Penek nahiyesine bağlı olup 14 Hristiyan haneye sahipti. Bu dönemde köyde buğday, arpa ve darı tarımı ile arıcılık yapıldığı ve koyun beslendiği; çiftliğin ise "Zurab veled-i Miranşa" adına kaydedildiği belgelenmiştir.
19. Yüzyıl Nüfus Hareketleri ve Rus İdaresi Dönemi
Osmanlı idaresinin askere alma ve vergi belirleme amacıyla 1835 yılında gerçekleştirdiği nüfus tespitinde köy, "Nazirvans" adıyla Çıldır Eyaleti'nin Penek sancağına bağlı olarak kaydedilmiştir. Bu tarihte köyü oluşturan 12 hanede 35 erkek nüfus tespit edilmiş olup, toplam nüfusun yaklaşık 70 kişiden oluştuğu öngörülmektedir. Lazarvans köyü, 93 Harbi'nin ardından 1878 yılında imzalanan Berlin Antlaşması ile Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakılmıştır. Rus idaresince Oltu sancağının Oltu kazasına bağlı olarak "Nazirvan" adıyla kaydedilen köyde, 1886 yılı nüfus tespitine göre 20 hanede 134 kişi (60 erkek, 74 kadın) yaşıyordu ve bu nüfusun tamamı Türkmen olarak kaydedilmişti. Köyün nüfusu 1896 yılında 129 kişi, 1906 yılında ise 221 kişi olarak tespit edilmiştir.
Cumhuriyet Dönemi İdari Yapısı ve İsim Değişiklikleri
Köy, Cumhuriyet döneminde 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde "Nazarvans" adıyla Erzurum vilayetinin Oltu kazasının Kosor nahiyesine bağlı görünmektedir. 1940 genel nüfus sayımında "Nazirvans" adıyla kaydedilen yerleşimin nüfusu 264 kişiden oluşmaktaydı. 1946 yılında Şenkaya kazasının kurulması üzerine Kosor nahiyesi ile birlikte bu kazaya bağlanmıştır. Lazarvans veya Nazirvans isimlerinin Türkçe olmaması nedeniyle, köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Ildır olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Ildır köyünün nüfusu 343 kişi olarak tespit edilmiş ve bu nüfus içinde yalnızca 43 kişinin okuma yazma bildiği kaydedilmiştir. Köyün adı, 2000 yılı öncesinde Yazılı olarak yeniden değiştirilmiştir. Son olarak, Erzurum'un 1993 yılında büyükşehir olması ve 2012 yılında çıkarılan 6360 sayılı yasa ile tüm köylerin tüzel kişiliğinin kaldırılması neticesinde Yazılı, Şenkaya Belediyesi'nin bir mahallesi (kırsal mahallesi) statüsünü almıştır.