Diyarbakır'ın Tarihi Değeri: Vahap Ağa Hamamı
Vahap Ağa Hamamı, Diyarbakır'ın tarihi Sur ilçesinde yer alan ve Osmanlı mimari tarzını yansıtan önemli bir kültür varlığıdır. Günümüze kadar ulaşmayı başarmış olan bu tarihi yapı, şehrin hamam kültürü mirasını sergileyen kıymetli örneklerden biridir.
Yapının Tarihçesi
Hamamın mimarı ve tam olarak hangi tarihte yapıldığı kesin olarak bilinmemektedir. Bununla birlikte, hamama adını veren Vahap Ağa'nın kimliği de günümüzde tespit edilememiştir. Tarihi kaynaklar ve mimari özellikleri doğrultusunda, yapının XVI. veya XVII. yüzyıldan kalma bir Osmanlı eseri olduğu kabul edilmektedir.
Mimarisi ve Yapı Malzemeleri
Doğu-batı doğrultusunda uzanan hamamın inşasında ağırlıklı olarak moloz taş kullanılmıştır. Giriş kapısı yakınlarındaki bölümlerde ise kesme taş işçiliği tercih edilmiştir. Yapıya günümüzde Telgrafhane Sokak üzerinde sonradan açılmış olan ve ılıklık bölümüne açılan bir kapıdan geçilerek girilmektedir. Hamamın özgün giriş kapısı ise bu kapının doğusunda konumlanmaktadır. Yapı, 2013 yılında kapsamlı bir restorasyon sürecinden geçmiş; bu çalışmada soğukluk bölümündeki sonradan eklenen ara duvar ve döşemeler kaldırılarak mekan özgün biçimine kavuşturulmuştur.
İç Mekan ve Bölümlerinin Planı
Hamamın soğukluk kısmı kareye yakın bir plana sahiptir. Bu bölümün üzeri köşelerdeki dört sivri kemer ve trompların taşıdığı bir kubbe ile örtülmüştür. Dışarıdan bakıldığında bu kubbe, dört yanında sivri kemerli birer pencere bulunan sekizgen bir kasnak üzerine oturmaktadır. Kasnağın tam ortasında ise sekizgen planlı ve her yüzeyinde sivri kemerli pencereleri olan bir fener yer alır. L biçimindeki ılıklık bölümüne güney yöndeki basık kemerli sokak kapısından geçilirken; sıcaklık sofasına ise ikinci ılıklığın batısındaki kubbeli alandan ve batı köşe halvetten geçilerek ulaşılır. Sıcaklık kısmı, dört eyvan ve aralarda yer alan köşe halvet hücreleriyle haçvari bir plan şemasına sahiptir.