Tarihi ve İnşası
Diyarbakır'ın Sur ilçesinde yer alan Mesudiye Medresesi, Artuklu Beyliği döneminde inşa edilmiş önemli bir tarihi yapıdır. Medresenin yapımı 1198 yılında Artuklu Meliki Ebu Muzaffer Sökmen döneminde başlanmış ve melik Mesud lakaplı Mevdud zamanında 1123'te tamamlanmıştır. Yapının mimari planı ise Halepli Usta Cafer Bin Mahmud tarafından çizilmiştir. Yapı, Artuklu Beyliği tarafından 1198-1223 yılları arasındaki dönemde yaptırılmıştır.
Medresede Verilen Eğitimler
Tarih boyunca önemli bir ilim merkezi olan Mesudiye Medresesi'nin kitabesinde yer alan bilgilere göre, burada fıkıh ve edebiyat gibi dini ve sosyal bilimlerin yanı sıra tıp, fizik, matematik, biyoloji, kimya ve felsefe gibi pozitif bilim dallarında da dersler okutulmuştur.
Mimari Yapısı ve Girişleri
Kesme taş malzeme kullanılarak iki katlı olarak inşa edilen medrese, kareye yakın planlı bir avluya sahiptir. Avlunun güney yönünde biri büyük olmak üzere üç kemerli revak yer alır. Binaya ulaşım sağlayan iki adet giriş kapısı bulunmakta olup, bu girişlerden biri Ulu Camii'ye açılmaktadır. Medresenin asıl ana giriş kapısı ise kuzey yönünde bulunmaktadır.
Çökmeyi Tespit Eden Döner Sütunlar
Yapının avlusunda yer alan mihrabın her iki yanına yerleştirilmiş döner taş sütunlar, medresenin en özgün mimari özelliklerinden biridir. Bu döner taş sütunlar, binada meydana gelecek çökmeyi tespit etmek amacıyla yerleştirilmiştir.