Ünalan, Rize ilinin Kalkandere ilçesine bağlı, doğal sınırları ve köklü yerleşim tarihiyle dikkat çeken bir Karadeniz köyüdür. Coğrafi konumu bakımından Rize il merkezine 27 kilometre, Kalkandere ilçe merkezine ise 10 kilometre uzaklıkta yer almaktadır. Deniz seviyesinden 508 metre yükseklikte (rakım) konumlanan yerleşim yeri; kuzey ve güney hattında Çağlayan, Erenköy ve Dülgerli köyleriyle komşuluk etmektedir.
Ünalan Köyü'nün Tarihçesi ve İsim Kökeni
Köyün tarihsel geçmişinde farklı isim evreleri mevcuttur. Yerleşimin bilinen en eski adı Filavoz olarak kayıtlara geçmiştir. Yöre halkı arasında ise yerleşim birimi için yaygın olarak Fılaguz ismi kullanılmaktadır. 1960'ların ortasında komşu Çağlayan köyünden ayrılarak bağımsız bir köy statüsü kazanan yerleşim yeri, ilk dönemlerde Yeniköy adıyla anılmıştır. Daha sonra, 1970'lerden önce yapılan isim değişikliğiyle günümüzdeki resmi adı olan Ünalan ismini almıştır.
Tarihi Ünalan Camii
Köyün kültürel ve tarihi miras değerini yansıtan en önemli mimari yapısı yerel camisidir. Ünalan köyü sınırları içerisinde yer alan ve yapımı 1888 yılında tamamlanan tarihi cami, bölgenin köklü geçmişinin somut bir nişanesi olarak günümüze ulaşmıştır. Bu tarihi yapı, Karadeniz mimari izlerini ve köyün sosyo-kültürel tarihini yansıtması açısından görülmeye değer bir nitelik taşımaktadır.
Demografik Yapı ve Nüfus Değişimi
Köyün yıllara göre nüfus verileri incelendiğinde zaman içerisinde belirgin değişimler yaşandığı görülmektedir. 1985 yılında 1.017 kişi ile en yüksek seviyelerine ulaşan köy nüfusu, 1990 yılında 915'e, 2000 yılında ise 365'e gerilemiştir. Son dönem verilerine göre ise 2020 yılındaki toplam köy nüfusu 221 kişi olarak kaydedilmiştir. Köy günümüzde de Karadeniz'in sakin ve geleneksel köy yaşantısını muhafaza etmektedir.