Çaykara'nın Tarihi ve Kültürel Mirası
Trabzon ilinin dağlık ve kayalık coğrafyasıyla öne çıkan ilçesi Çaykara'nın tarihi, genel olarak Trabzon'un tarihiyle ilişkilidir. Bölgede varlığı tespit edilen en eski halk Lazların ataları olan Kolhlardır. Antik Çağ'da sırasıyla Pontus Krallığı, Roma İmparatorluğu, Bizans ve Trabzon İmparatorluğu'nun yönetimine giren yöre, 1461 yılında Fatih Sultan Mehmet'in Trabzon İmparatorluğu'nu yıkmasıyla kesin olarak Osmanlı İmparatorluğu'nun yönetimine geçmiştir. Osmanlı dönemindeki adı 'Kadahor' olan yerleşimden ilk olarak 1681 yılı Avarız Defterinde Of'a bağlı bir köy olarak bahsedilmektedir.
I. Dünya Savaşı sırasında 1915 yılında Rus Ordusu'nun işgaline uğrayan ilçede, Türk askerlerinin anısını yaşatan ve savaşta şehit düşenlerin anısına yapılan 'Şehitler Tepesi' anıtı Sultan Murat Yaylası'nda yer almaktadır. Uzun yıllar Of ilçesine bağlı bir köy olan yerleşim, 1925 yılında bucak statüsü almış ve 1 Haziran 1947 tarihinde Of'tan ayrılarak bağımsız bir ilçe konumuna gelmiştir. İlçeye 'Çaykara' adı, Solaklı ve Yeşilalan derelerinin birleştiği yere yakın taşların arasından çıkan 'Çaykara Suyu' vesilesiyle verilmiştir.
Eşsiz Coğrafyası ve Ulaşım Ağı
Çaykara, dağlık yapısı ve dar vadisiyle Trabzon'un deniz sahilinden içeride yer alan 6 ilçesinden biridir. İl merkezine 76 km uzaklıkta bulunan ilçenin denizden yüksekliği ortalama 309 metredir. Ulaşım, Solaklı Çayı'nı takip eden Of-Dernekpazarı-Çaykara-Bayburt Devlet Karayolu üzerinden sağlanmaktadır. Bölgede Kaçkarlar'ın batı uzantıları yer almakta olup; Demirkapı (3.376 m), Kayışkıran (3.156 m) ve Karakaya (3.139 m) gibi zirveler coğrafyayı şekillendirir. Bu dağlık yapıda Karagöl, Sarıgöl, Balıklı Göl ve Aygır gölleri gibi buzul gölleri bulunmaktadır.
Turizm Cenneti: Uzungöl ve Sultan Murat Yaylası
İlçe, sınırları içerisinde barındırdığı doğa harikası Taşkıran ve Uzungöl beldeleriyle turizm açısından son derece şanslı bir konuma sahiptir. Bir dağ yamacının kayarak dere ağzını kapatması sonucu oluşan suni bir göl olan Uzungöl'ün çevresinde yükselen gür çam ormanları 2000 metre yüksekliğe ulaşmaktadır. Bungalov tipi evlerin ve konaklama tesislerinin yer aldığı Uzungöl'ün yanı sıra, yayla turizminin de canlandığı Sultanmurat Yaylası ve Limonsuyu Yaylası modern otelleriyle ziyaretçilerini ağırlamaktadır. Ayrıca Solaklı Çayı üzerindeki tarihi Hapsiyaş Köprüsü de bölgenin en önemli sembollerinden biridir.
Kültürel Doku ve Geleneksel Yaşam
Çaykara'nın dağlık ve engebeli yapısı nedeniyle dağınık yerleşimlerin görüldüğü köylerinde kültürel doku canlılığını korumaktadır. Yörede Karadeniz Rumcası birçok köyde hâlen konuşulmaya devam etmektedir. Sosyal yaşamda ve düğünlerde kemençe ile kaval eşliğinde horon oynanır. Geleneksel kıyafetlerin özellikle yaşlılar tarafından tercih edildiği ilçede zıpka, laz donu, sapuk, peştamal, yazma, kefiye ve oğluk gibi yöresel giysiler kültürel kimliğin önemli parçalarını oluşturmaktadır.