Cacuni'den Uğurca'ya Uzanan Tarihi Bir Yolculuk
Ardahan ilinin Posof ilçesinde yer alan Uğurca Köyü, tarihte "Cacun" veya "Cacuni" adıyla bilinen, kökleri Orta Çağ Gürcistanı'na kadar uzanan son derece köklü bir yerleşim alanıdır. Tarih boyunca birçok medeniyetin izini taşıyan bu şirin sınır köyü, ormanlık ve engebeli coğrafyasıyla ziyaretçilerine adeta geçmişe doğru uzanan mistik bir atmosfer sunmaktadır.
Orta Çağ'dan Osmanlı Dönemi Kayıtlarına Uğurca
Orta Çağ döneminde Gürcistan Krallığı'nın sınırları içinde yer alan bölge, 1549 yılındaki Gürcistan seferi sonrasında Osmanlı Devleti'nin hâkimiyetine geçmiştir. 1595 tarihli Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan kayıtlarında köy, "Cacun-i Ulya" (Yukarı Cacun) adıyla anılmakta ve köyde 16 hanenin yaşadığı belirtilmektedir. O dönemde Hristiyan köylülerden alınan ispenç vergisini ödeyen hane reislerinin Matsatsa, Laşkara, İvane, Gula, Gogiça ve Papuna gibi Gürcü isimleri taşıdığı görülmektedir. Köy halkının o dönemde buğday, arpa, çavdar ve keten tohumu tarımı yaptığı, domuz ve koyun beslediği ve Yukarı Cacun sınırlarında iki adet değirmenin faal olduğu tarihi defterlerde açıkça belgelenmiştir.
Rus İdaresi ve Saklı Kale Kalıntıları
Köy, uzun yüzyıllar süren Osmanlı idaresinin ardından 93 Harbi ile birlikte Rus İmparatorluğu'nun kontrolüne geçmiştir. Rus idaresi tarafından "Yukarı Cacun" adıyla kaydedilen yerleşimde 1886 yılında yapılan nüfus tespitine göre 176 kişi yaşamakta ve nüfusun tamamı "Türk" olarak kaydedilmektedir. Birinci Dünya Savaşı esnasında bölgeyi gezen Gürcü araştırmacı Konstantine Martvileli, köyün adını "Cmacuni" olarak not etmiş ve orman içinde yer alan köyde, Diğviri’deki gibi tarihi bir kalenin bulunduğunu, kalenin yan tarafında ise iki yanı ağaçlı küçük bir derenin aktığını belirtmiştir. Birinci Dünya Savaşı sonrasında bağımsız Gürcistan sınırlarında kısa bir süre kalan köy, 16 Mart 1921 tarihli Moskova Antlaşması ile nihai olarak Türkiye Cumhuriyeti sınırlarına katılmıştır.
Uğurca Köyü'ne Ulaşım ve Günümüzdeki Durumu
Cumhuriyet döneminde adı "Yukarıcacun" olarak geçen yerleşim yerinin adı, yabancı kökten geldiği gerekçesiyle 1959 yılında çıkarılan kanunla Uğurca olarak değiştirilmiştir. Günümüzde sakin ve huzurlu bir köy hayatının sürdüğü Uğurca, Ardahan il merkezine 86 km, Posof ilçe merkezine ise sadece 5 km uzaklıktadır. 2022 yılı nüfus verilerine göre 41 kişinin yaşadığı bu tarihi köy, Posof'un yemyeşil doğasını ve zengin sınır tarihini yakından hissetmek isteyen gezginler için keşfedilmeyi bekleyen saklı bir tarih köşesidir.