Erzurum'un Şenkaya ilçesine bağlı tarihi bir yerleşim olan Tütenocak, eski adlarıyla Ahrisi veya Ahriz olarak da bilinmektedir. Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan tarihi Tao bölgesinin sınırları içerisinde yer alan bu kırsal mahalle, zengin geçmişi ve coğrafi konumu ile dikkat çekmektedir. Bölgede yapılan arkeolojik araştırmalar doğrultusunda köy sınırları içerisinde tespit edilen megalit yapı ve eski kilise kalıntıları, Tütenocak'ın çok eski dönemlerden beri aktif bir yerleşim alanı olduğunu açıkça ortaya koymaktadır.
Osmanlı Dönemi ve Tarihsel Gelişimi
Tütenocak ve içinde bulunduğu Tao bölgesi, 16. yüzyılın ortalarında Osmanlı İmparatorluğu tarafından Gürcülerden ele geçirilmiştir. Bu fetihten yaklaşık 25 yıl sonra düzenlenen 1574 tarihli Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan adlı Osmanlı tahrir defteri kayıtlarına göre köy, Oltu sancağına bağlı Kop (Kvabi) nahiyesinin köylerinden biriydi. Bu tarihte köyde 8 hane bulunuyordu; bu hanelerin üçü Hristiyan, beşi ise Müslüman olmuş kişilerden oluşmaktaydı. Köyün adı sonraki yüzyıllarda Osmanlı cebe defterlerinde ve nüfus kayıtlarında Ahris veya Ehriz olarak geçmektedir. 1835 yılında askere alma ve vergi belirleme amacıyla yapılan nüfus tespitinde ise Oltu sancağına bağlı olan köyde 13 hanede 48 erkek nüfus kaydedilmiştir.
Rus İdaresi ve Cumhuriyet Dönemi
Tarihi mahalle, 93 Harbi'nin ardından 1878 yılında imzalanan Berlin Antlaşması ile Osmanlı Devleti tarafından Rusya İmparatorluğu'na bırakılmıştır. Rus idaresi altındayken Oltu sancağının Oltu kazasına bağlanan köyde 1886 yılı nüfus sayımına göre 15 hanede 82 kişi yaşamaktaydı. Bu nüfusun 68'ini Türkler, 14'ünü ise Kürtler oluşturmaktaydı. Birinci Dünya Savaşı dönemindeki haritalarda da adı geçen yerleşim, Cumhuriyet döneminde Erzurum vilayetinin Oltu kazasına bağlı Kosor nahiyesinin bir köyü olarak kaydedilmiştir. 1940 genel nüfus sayımında Kars vilayetinin Sarıkamış ilçesine bağlı Bardız nahiyesi sınırlarında yer alan köyün nüfusu 249 kişiye ulaşmıştır. 1946 yılında Şenkaya ilçesinin kurulmasıyla birlikte yeni kurulan bu ilçeye bağlanan köyün özgün adı, Türkçe olmadığı gerekçesiyle 1959 yılında yürürlüğe giren 7267 sayılı kanunla Tütenocak olarak değiştirilmiştir.
Coğrafi Konum ve Günümüzdeki Durumu
Tütenocak, Erzurum il merkezine 174 kilometre, Şenkaya ilçe merkezine ise 10 kilometre uzaklıkta yer almaktadır. Şenkaya'nın güneybatısında konumlanan bu tarihi yerleşime ulaşım, Yeşilkaya Mahallesi üzerinden geçen bir köy yoluyla sağlanmaktadır. Deniz seviyesinden 2044 metre yükseklikte kurulan yerleşim, Erzurum'un 2012 yılında büyükşehir statüsü kazanması ve 6360 sayılı yasanın yürürlüğe girmesiyle birlikte köy tüzel kişiliğini kaybetmiş ve Şenkaya Belediyesi'ne bağlı kırsal bir mahalleye dönüştürülmüştür.