Erzurum'un Şenkaya ilçesine bağlı kırsal bir mahalle olan Teketaş (tarihi adlarıyla Katris, Katiris veya Kotisi), Orta Çağ'dan günümüze ulaşan zengin tarihi kalıntıları ile dikkat çeken önemli bir yerleşim alanıdır. Köydeki megalit yapı kalıntıları, buranın çok eski dönemlerden beri bir yerleşim yeri olduğunu göstermektedir. Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan tarihi Tao bölgesinde yer alan köy, 16. yüzyılın ortalarında Osmanlılar tarafından Gürcülerden ele geçirilmiştir. Tarih boyunca stratejik konumunu koruyan bölge, zaman içerisinde farklı idari ve demografik değişimlere uğramıştır.
Teketaş'ın Tarihsel ve İdari Gelişimi
Gürcüce kaynaklarda manda anlamına gelen 'koti' kelimesinden türediği ve 'manda yeri' anlamına gelebileceği belirtilen Kotisi (კოტისი) veya Türkçe kaynaklardaki adıyla Katris köyü, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın (93 Harbi) ardından Berlin Antlaşması uyarınca Rusya'ya bırakılmıştır. Rus idaresince Oltu sancağının Oltu kazasına bağlı 'Kotris-Kışlag' adıyla kaydedilen köyde, 1886 yılındaki tespite göre 21 hanede 104 kişi yaşamaktaydı ve nüfusun tamamı Beritanlı aşiretine bağlı Kürtlerden oluşmaktaydı. Gürcü tarihçi ve arkeolog Ekvtime Takaişvili, 1907 yılındaki ziyaretinde bu nüfus yapısını teyit etmiş ve köydeki kiliseyi kısaca betimlemiştir. Cumhuriyet döneminde Erzurum vilayetinin Oltu kazasına bağlı Kosor nahiyesinde yer alan köyün ismi, Türkçe olmadığı gerekçesiyle 1959 yılında çıkarılan 7267 sayılı kanunla 'Teketaş' olarak değiştirilmiştir. Yerleşim, 2012 yılında kabul edilen 6360 sayılı yasa ile mahalle tüzel kişiliği kazanmıştır.
Köy Merkezindeki Kilise Kalıntısı ve Kuru Duvar Yapısı
Teketaş köyünün merkezinde günümüze kalıntıları ulaşan eski köy kilisesi, yerleşimde geçmişte Hristiyan bir nüfusun yaşadığının en önemli kanıtıdır. Bu tarihi kilise yapısı günümüzde bir aile tarafından samanlık olarak kullanılmaktadır. Köyün kuzeyinde yer alan ve köye yukarıdan bakan hakim bir alanda ise kuru duvar tekniği kullanılarak inşa edilmiş bir yapının kalıntısı yer almaktadır. Bazı kısımları ayakta olan bu yapının ortasında, başka bir yapının daha duvar izleri tespit edilmiştir.
Leksori Kalesi ve Leksori Manastırı
Bölgedeki en önemli askeri ve dini mimari yapılar arasında Leksori Kalesi ve Leksori Manastırı öne çıkmaktadır. Lihsori Deresi vadisinde, derenin sağ tarafındaki bir kayalık üzerinde yer alan Leksori Kalesi, kireç harcıyla inşa edilmiş olup sur duvarları üzerinde yer aldığı kayanın dış hatlarını takip eder. Kalenin günümüze ulaşan duvarlarının yüksekliği 2 metreyi bulmaktadır. Bunun yanı sıra, tarihi Gürcü manastırı olan Leksori Manastırı ve bu manastırın ana kilisesi konumundaki Leksori Kilisesi; günümüzde Teketaş, İkizpınar ve Sındıran köylerinin sınır bölgesinde, Oltu Çayı'nın bir kolu olan Lihsori Deresi'nin sol kıyısında yer almaktadır.
Ulaşım ve Konum
Coğrafi konumu itibarıyla Şenkaya'nın kuzeybatısında yer alan Teketaş, Erzurum il merkezine 171 kilometre, Şenkaya ilçe merkezine ise 16 kilometre mesafededir. Mahalleye ulaşım, 25.10 numaralı Olur-Horasan il yolundan ayrılan 6 kilometrelik bir köy yolu vasıtasıyla sağlanmaktadır.