Erzurum'un Tarihi Kırsal Yerleşimi: Tazeköy
Tazeköy, Erzurum ilinin Şenkaya ilçesine bağlı olan, tarihi ve coğrafi yapısıyla dikkat çeken bir kırsal mahalledir. Karadeniz Bölgesi sınırları içerisinde, deniz seviyesinden 1885 metre yükseklikte (rakım) yer alan yerleşim, Erzurum il merkezine 155 km, Şenkaya ilçe merkezine ise 32 km uzaklıktadır. Sakin doğası ve derin geçmişiyle bölge tarihine ışık tutan önemli kırsal alanlardan biridir.
Orta Çağ'dan Günümüze Tarihsel Geçmişi ve Tao Bölgesi
Tazeköy'ün de içinde bulunduğu Tao bölgesi, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan tarihi ve coğrafi bölgelerden biriydi. Osmanlı İmparatorluğu, bu toprakları 16. yüzyılın ortalarında Gürcülerden ele geçirmiştir. Tazeköy adına erken dönem Osmanlı kayıtlarında rastlanmamaktadır; bu durum, yerleşimin geç bir dönemde ortaya çıktığını ve bu yüzden yeni bir yerleşim yeri anlamında "Taze Köy" olarak adlandırıldığını göstermektedir.
İdari Değişiklikler ve Gelgeç Dönemi
Yerleşim, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde "Taze Köy" (تازە كoi) adıyla Kars vilayetinin Sarıkamış kazasına bağlı Bardız nahiyesinin köylerinden biri olarak kaydedilmiştir. 1940 genel nüfus sayımında da aynı idari yapısını koruyan köyün o dönemki nüfusu 86 kişiden oluşuyordu. 1946 yılında Şenkaya kazası kurulunca, Bardız nahiyesi ile birlikte Tazeköy de bu yeni kazaya bağlanmıştır. 1955 yılı genel nüfus sayımında köyün adı "Gelgeç" olarak kaydedilmiş, ancak 1960 sayımında tekrar Tazeköy adına dönülmüştür. Bu durum, yerleşimin adının 1950'den sonra değiştirildiğini ve ardından eski orijinal adına geri dönüldüğünü ortaya koymaktadır. 1965 yılına gelindiğinde köy nüfusu 152 kişiye ulaşmış, ancak bu nüfustan yalnızca 2 kişinin okuma yazma bildiği kayıtlara geçmiştir.
Modern Dönem ve Mahalle Statüsü
1993 yılında Büyükşehir statüsü kazanan Erzurum'da, 2012 yılında kabul edilen 6360 Sayılı Kanun ile tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu düzenlemenin ardından Tazeköy de tüzel kişiliğini kaybederek Şenkaya Belediyesi bünyesinde bir mahalle statüsüne kavuşmuştur. 2022 yılı verilerine göre mahalle nüfusu 28 kişi olarak belirlenmiştir.
Coğrafi Konumu ve Ulaşım İmkanları
Şenkaya ilçesinin güneybatısında konumlanan Tazeköy, coğrafi olarak engebeli ve yüksek rakımlı bir yapıya sahiptir. Mahalleye ulaşım, 25.10 numaralı Şenkaya-Horasan il yoluna Kireçli Mahallesi üzerinden bağlanan 8,5 kilometrelik bir köy yolu vasıtasıyla sağlanmaktadır.