Sarıyar Mahallesi'nin Tarihsel Geçmişi ve İsim Kökeni
Erzurum ilinin Şenkaya ilçesine bağlı bir kırsal mahalle olan Sarıyar, zengin tarihsel geçmişi boyunca birçok idari değişim yaşamış tarihi bir yerleşimdir. Eski adı Gürcüce kaynaklarda Zağkosi veya Dzağkosi olan köy, Orta Çağ döneminde Gürcistan'ı oluşturan tarihi Tao bölgesinde bulunmaktaydı. Bölge, 16. yüzyılın ortalarında Osmanlılar tarafından Gürcülerden ele geçirilmiştir. Tarihi kayıtlarda köyün adı, 1595 tarihli Osmanlı mufassal defteri ile 1694-1732 dönemini kapsayan Osmanlı cebe defterinde Zağkos olarak geçmektedir. Bu defterde köyün ikinci bir adı da Kızıl Köy olarak belirtilmiştir. Yerleşimin özgün adı olan Cakos veya Cahkoz, Türkçe olmadığı gerekçesiyle 1959 yılında yürürlüğe giren 7267 sayılı kanun uyarınca Sarıyar olarak değiştirilmiştir.
Osmanlı Dönemi Sosyo-Ekonomik ve İdari Yapı
Osmanlı idaresi altındayken Gürcistan Vilayeti'nin Penek livasına bağlı Penek nahiyesinde yer alan yerleşim, 1595 tahririnde 6 Hristiyan haneden oluşan küçük bir köy konumundaydı. Bu dönemde köy halkı buğday, arpa ve darı tarımı yapıyor, arıcılık faaliyetleri yürütüyor, koyun ve domuz besliyordu. Çıldır Eyaleti'nin 1694-1732 dönemini kapsayan cebe defterinde de geçen köyün hasılası 9.000 akçe olarak belirlenmişti. Osmanlı idaresinin vergi ve askerlik amaçlı sadece erkek nüfusunu tespit ettiği 1835 yılında köyde 8 hane ve 24 erkek nüfus kaydedilmiştir. Kadın nüfusun da eklenmesiyle bu dönemdeki toplam nüfusun yaklaşık 48 kişi olduğu tahmin edilmektedir. Köy bu tarihte Çıldır Eyaleti'nin Penek sancağına bağlıydı.
Çarlık Rusya Yönetimi, Harabe Dönemi ve Cumhuriyet Yılları
1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın (93 Harbi) ardından imzalanan Berlin Antlaşması ile köy Çarlık Rusya'sına bırakıldı. Rus idaresinde Oltu sancağının Oltu kazasına bağlanan köyde, 1886 nüfus sayımına göre 2 hanede tamamı Kaskanlı aşiretine bağlı Kürtlerden oluşan 44 kişi (22 erkek ve 22 kadın) yaşamaktaydı. Nüfus 1896 yılında 52'ye, 1906 yılında ise 69'a yükselmiştir. Erkan-ı Harbiye-i Umumiye'nin 1914 tarihli haritasında ise yerleşim Cahkoz Harabesi olarak işaretlenmiştir. Cumhuriyet döneminde, 1928 tarihli listede Oltu kazasının Kosor nahiyesine bağlı olan köy, 1940 sayımında 118 nüfusa sahipti. 1946 yılında Şenkaya kazası kurulunca buraya bağlanmış, 1965 yılında nüfusu 198 kişiye ulaşmıştır. Köyün tüzel kişiliği ise 2012 yılında çıkarılan 6360 Sayılı Yasa kapsamında kaldırılarak Şenkaya Belediyesi'nin bir mahallesi haline getirilmiştir.
Coğrafi Konum ve Ulaşım Rehberi
Sarıyar Mahallesi, Erzurum il merkezine 155 kilometre, Şenkaya ilçe merkezine ise 32 kilometre uzaklıkta konumlanmıştır. Şenkaya'nın kuzeybatı yönünde yer alan mahalleye ulaşım oldukça kolaydır. Bölgeye seyahat etmek isteyenler, D.060 numaralı Erzurum-Ardahan (Oltu-Göle) devlet yolunu kullanabilir. Devlet yolundan ayrılan Paşalı Mahallesi üzerinden geçen 11,5 kilometrelik bir köy yolu vasıtasıyla Sarıyar Mahallesi'ne güvenli bir şekilde erişim sağlanabilmektedir.