Sarıkayalar Mahallesi'ne Genel Bakış ve Coğrafi Konum
Sarıkayalar, Erzurum ilinin Şenkaya ilçesine bağlı kırsal bir mahalledir. Erzurum il merkezine 154 kilometre, Şenkaya ilçe merkezine ise 33 kilometre uzaklıkta konumlanmıştır. Coğrafi konum olarak Şenkaya'nın kuzeydoğu yönünde yer alan mahalle, Oltu ile Göle arasındaki D.060 numaralı Erzurum-Ardahan devlet yolunun kenarındadır. Deniz seviyesinden yüksekliği (rakımı) ise 1801 metre olarak ölçülmektedir.
Köyün Tarihi Kökeni ve Tao Bölgesi
Sarıkayalar köyünün bilinen en eski adı Muşih Kışla'dır. 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde adı Muşeh Kışla veya Muşih Kışla (موشیخ قشلە) olarak geçmektedir. Bu yerleşim yeri, başlangıçta Muşih köyünün kışlasıyken, zamanla bağımsız bir köy statüsü kazanmıştır. Köyün ismindeki "Muşih" kelimesi, Gürcüce bir sülale veya aile adı olan Mşehi (მშეხი) sözcüğünden gelmektedir. Muşih Kışla, Orta Çağ döneminde Gürcistan'ı oluşturan tarihi bölgelerden biri olan Tao sınırlarında yer alır. Osmanlılar bu bölgeyi 16. yüzyılın ortalarında Gürcülerden ele geçirmiştir. Yerleşim, 1595 tarihli mufassal defteri ile 1835 Osmanlı nüfus defterlerinde büyük bir olasılıkla Mşehi köyünün bir parçası olarak kaydedilmiştir.
Çarlık Rusyası Yönetimi ve Nüfus Yapısı
Muşih Kışla, 93 Harbi'nin ardından 1878 yılında imzalanan Berlin Antlaşması uyarınca Osmanlı Devleti tarafından Çarlık Rusya'sına bırakılmıştır. Rus idaresi döneminde "Mşeh" (Мшехъ) adıyla kaydedilmiş olan köy, Oltu sancağının Oltu kazasına bağlıydı. 1886 nüfus sayımı verilerine göre köyde 2 hane bulunmakta olup, bu hanelerde 10'u erkek ve 10'u kadın olmak üzere toplam 20 kişi yaşamaktaydı. Bu nüfusun tamamı Kaskanlı aşiretine bağlı Kürtlerden oluşmaktaydı. Zaman içinde nüfus artışı gösteren Mşeh köyü sakinlerinin sayısı 1896 yılında 22 kişiye, 1906 yılında ise 36 kişiye yükselmiştir.
Cumhuriyet Dönemi ve İdari Değişimler
Mşeh veya Muşih Kışla köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Erzurum vilayetinin Oltu kazasının Kosor nahiyesine bağlı olarak geçmekteydi. 1935 yılında "Müşihkışla" adıyla kaydedilen köy, aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 92 kişiden oluşmaktaydı. 1946 yılında Şenkaya ilçesinin kurulmasıyla birlikte bu yeni ilçeye bağlanan köyün adı, Muşih veya Mşeh kelimesinin Türkçe olmaması nedeniyle 1959 yılında Sarıkayalar olarak değiştirilmiştir. 1965 yılı sayımında nüfusu 182 kişiye ulaşan köyde 51 kişinin okuma yazma bildiği saptanmıştır. Erzurum'un 1993 yılında büyükşehir statüsü kazanmasının ardından, 2012 yılında yürürlüğe giren 6360 Sayılı Yasa ile tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu düzenlemeyle birlikte Sarıkayalar da Şenkaya Belediyesi'ne bağlı kırsal bir mahalle statüsüne geçmiştir. Mahallenin 2022 yılı verilerine göre nüfusu 48 kişidir.