Özbaşı Köyü'nün Tarihsel ve Kültürel Mirası
Ardahan ilinin Posof ilçesine bağlı olan ve günümüzde Özbaşı adıyla bilinen bu tarihi yerleşim, geçmişte Gürcüce şarap rengi anlamına gelen ğvino kelimesinden türemiş Ğvinia (ღვინია) ismiyle anılmaktaydı. Coğrafi olarak Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan tarihi Samtshe bölgesinde yer alan köy, 16. yüzyılın ikinci yarısında Osmanlı İmparatorluğu'nun egemenliğine geçmiştir. Tarih boyunca farklı medeniyetlerin geçiş noktası olan bu bölge, barındırdığı arkeolojik kalıntılarla geçmişin izlerini günümüze taşımaktadır.
Arkeolojik Bulgular ve Tarihi Yapılar
Köyün zengin geçmişine tanıklık eden en önemli yapılar, Hristiyanlık döneminden günümüze ulaşan tarihi kilise ve kale kalıntılarıdır. Bunun yanı sıra, köydeki bir evin duvarında tespit edilen ve bir kiliseye ait olduğu anlaşılan Gürcüce yazılı taş, bölgenin 15. ve 16. yüzyıl mimari ve kültürel dokusuna dair somut tarihi veriler sunmaktadır. Tarihi belgelerde 1595 yılında Osmanlılar tarafından "Ğina" olarak kaydedilen yerleşim, o dönemde Poshov livasına bağlı 16 Hristiyan haneden oluşmakta ve halkı tarımla uğraşmaktaydı.
Savaşlar, Sınırlar ve İdari Değişimler
Özbaşı, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından Berlin Antlaşması uyarınca Rusya'ya savaş tazminatı olarak bırakılmıştır. Rus idaresi altındayken 1886 yılında yapılan nüfus sayımında köy sakinlerinin tamamı Türk olarak kaydedilmiş ve nüfusun 185 kişiden oluştuğu tespit edilmiştir. Birinci Dünya Savaşı sonrasında Rusların çekilmesiyle kısa bir süre bağımsız Gürcistan sınırlarında kalan köy, 16 Mart 1921 tarihli Moskova Antlaşması ile Türkiye topraklarına katılmıştır. Zaman içinde Kars vilayetine bağlı kalmış, 1959 yılında ise adı resmi olarak Özbaşı olarak değiştirilmiştir.
Ulaşım ve Coğrafi Konum
Deniz seviyesinden 1532 metre rakımda kurulu olan Özbaşı Köyü, Doğu Anadolu Bölgesi'nin kuzeydoğu sınırında yer almaktadır. Coğrafi konumu itibarıyla Ardahan il merkezine 88 kilometre, bağlı bulunduğu Posof ilçe merkezine ise 7 kilometre mesafededir. Zengin tarihi geçmişi, Orta Çağ'dan kalan savunma ve ibadet yapıları ile günümüze ulaşan kültürel katmanları sayesinde bölgenin tarih meraklıları için keşfedilmeye değer köşelerinden biridir.