Ortacalar Köyü'nün Coğrafi Konumu ve Genel Özellikleri
Artvin ilinin Arhavi ilçesine bağlı tarihi bir yerleşim yeri olan Ortacalar, geçmişte sekiz köyden oluşan kendi adındaki bucağın (nahiyenin) idari merkezi konumundaydı. Arhavi ilçe merkezine yaklaşık 15 km mesafede yer alan bu tarihi köy, deniz seviyesinden 508 metre yükseklikte (rakımda) konumlanmıştır. Doğal yapısı ve köklü geçmişiyle Karadeniz Bölgesi'nin önemli kültürel duraklarından biri olan yerleşimin 2020 yılı verilerine göre nüfusu 94 kişidir.
Antik Çağ'dan Osmanlı Dönemi'ne Tarihsel Gelişimi
Ortacalar'ın yer aldığı tarihi Lazeti bölgesi, Antik Çağ döneminde meşhur Kolheti Krallığı sınırları içerisinde bulunmaktaydı. Bölgedeki Osmanlı egemenliği ise, Trabzon İmparatorluğu'nun 1461 yılında ortadan kaldırılmasının ardından 1547 yılında buranın tamamen Osmanlı İmparatorluğu kontrolüne geçmesiyle başlamıştır. Tarihsel kayıtlarda eski adı Ortaköy olarak geçen köy, 1835 tarihli Arhavi nüfus defterinde "Orçi Ortaköy" adıyla kaydedilmiştir. 1876 yılı Trabzon Vilayeti Salnamesi'ne göre ise yerleşim, Trabzon vilayetinin Lazistan sancağına bağlı Arhavi kazasında bulunmaktaydı. Bu dönemde köyde 18 hanede yaşayan 45 erkek nüfus ile vergiye tabi olan 45 keçi ve koyun, 93 inek ve 1 öküz gibi hayvan varlığı kayıt altına alınmıştır.
20. Yüzyıl İdari Yapısı ve Modern Dönem
Birinci Dünya Savaşı yıllarında Rus idaresi sınırları içerisinde kalan yerleşimi, 1917 yılında Gürcü dilbilimci İoseb Kipşidze ziyaret etmiş ve araştırmalarında köyü "Ortaköy" şeklinde not ederek 20 hanede 83 kişinin yaşadığını belgelemiştir. Cumhuriyet sonrasında, 1928 yılı Osmanlıca köy listesinde Rize vilayetinin Hopa kazasına bağlı olan köy, 1935 genel nüfus sayımında ise Artvin ve Rize vilayetlerinin yerini alan Çoruh vilayeti idari sınırlarında yer almıştır. Köyün yüzyıllar boyunca kullanılan "Ortaköy" adı, 1959 yılında yürürlüğe giren 7267 sayılı kanunla resmi olarak Ortacalar şeklinde değiştirilmiştir. Aynı yıl kurulan Ortacalar nahiyesinin merkezi olan köy, 1965 yılı nüfus sayımı verilerine göre 322 kişilik nüfusa sahipti ve bu nüfusun 116'sı okuma yazma bilmekteydi.
Geleneksel Laz Mimarisi ve Somut Kültürel Miras
Ortacalar, bölgeye özgü sivil mimari dokusunu günümüze kadar taşımayı başarmış nadir yerleşimlerden biridir. 2012 yılı kayıtlarına göre köy sınırları içerisinde özgün mimari dokusunu tamamen korumuş olan 35 adet Laz evi, Karadeniz mimarisinin simgelerinden olan 35 adet serender ve hala varlığını sürdüren 2 adet su değirmeni yer almaktadır. Bu geleneksel yapılar, köyün tarihi kimliğini ve kültürel zenginliğini yansıtan en önemli somut miraslar arasında kabul edilmektedir.