Sakarya ilinin kuzeybatısında, Kocaeli yarımadasının doğu uzantısında konumlanan Kaynarca, eski adıyla Şeyhler, zengin tarihi ve doğal güzellikleriyle öne çıkan bir Karadeniz kıyı bölgesidir. Doğusunda Karasu, batısında Kocaeli'nin Kandıra ilçesi, güneyinde Adapazarı ve kuzeyinde Karadeniz ile çevrili olan ilçe, engebeli ve dalgalı arazi yapısıyla dikkat çeker. Deniz seviyesinden ortalama 60 metre yükseklikte yer alan Kaynarca'nın en yüksek noktası ise 353 metre yüksekliğe sahip olan Oflak Dağı'dır.
Kaynarca'nın Köklü Tarihi ve Geçmişi
Antik Dönemden Osmanlı Egemenliğine
Kaynarca bölgesinin tarihi, antik dönemde Bitinya Krallığı (MÖ 307-304 sonrası) ile başlayıp Pontus Krallığı, Roma ve Bizans egemenliklerine kadar uzanmaktadır. Osmanlı İmparatorluğu'nun kuruluş döneminde, Osman Gazi yörenin beylik topraklarına katılması görevini Akça Koca ve Konur Alp Beylere vermiştir. Akçakoca Bey, bu stratejik bölgeyi 1308-1371 yılları arasında tamamen Osmanlı Beyliği sınırlarına dahil etmiştir. Tapu kayıtlarına göre eski adı Şeyhler olan ve geçmişte Hoca köy adıyla anılan yerleşimin, 1288-1827 yıllarında nahiye statüsünde olduğu bilinmektedir.
Savaş Yılları ve İdari Dönüşüm
İlçe, tarihi süreç boyunca 1899 ve 1922 yıllarında iki büyük yangın felaketi geçirmiş, devlet daireleri farklı dönemlerde Şeyh Tımarı, Kavacık Çorlar ve Topçu köylerine taşınmıştır. Milli Mücadele döneminde 25 Mart 1920 ve 30 Nisan 1921 tarihlerinde olmak üzere iki kez Yunan işgaline uğrayan Kaynarca, Türk güçlerinin kararlı mücadelesiyle nihai olarak işgalden kurtarılmıştır. 1 Nisan 1959'da 7033 Sayılı kanuna göre Kaynarca adıyla ilçe olmuş ve 21 Ocak 1966 tarihinde Sakarya iline bağlanmıştır.
Kültürel Miras ve Tarihi Yapılar
Şeyh Muslihiddin Camii
İlçenin en önemli tarihi simgesi, Topçu Köyü'nün Büyükkaynarca Mahallesi'nde yer alan ve bölgedeki en eski Osmanlı eseri kabul edilen Şeyh Muslihiddin Camii'dir. Fatih Sultan Mehmet Han'ın mimarlarından ve Sultan II. Beyazıt'ın Kıssahanı olan Muslihiddin Mustafa bin Cüneyd tarafından 1486 yılında (H. 902) inşa ettirilen bu nadide eser, erken Osmanlı dönemi mimarisinin çantı sistemiyle yapılmış en seçkin örneklerindendir.
Taşoluk Köyü Mağarası ve Kanlı Pınar
Bir diğer tarihi miras ise Taşoluk Köyü sınırlarında yer alan mağara ve onun hemen sağ tarafında bulunan Kanlı Pınar'dır. İstiklal Savaşı sırasında susuzluklarını gidermek için pınara gelen Türk askerlerinin, burada pusuya yatan işgal güçleri tarafından şehit edilmesi nedeniyle bu pınar tarihi bir öneme sahiptir.
Doğal Zenginlikler ve Eşsiz Acarlar Gölü
Kaynarca'nın en önemli turistik ve ekolojik değeri, Karadeniz'e yalnızca 700 metre mesafede yer alan Acarlar Gölü'dür. Çevresi tamamen dişbudak ormanlarıyla kaplı olan bu doğa harikası göl, koruma altına alınmış yaban hayatı sahasıdır. İçerisinde sülün, çulluk ve yaban ördeği gibi türlerin de dahil olduğu yaklaşık 320 çeşit yabani hayvana ev sahipliği yapan Acarlar Gölü'nde balık avlamak tamamen yasaktır. Hem doğa severler hem de ekolojik araştırmalar için benzersiz bir cazibe merkezi olan göl, Sakarya'nın en göz alıcı doğal mirasları arasında yer almaktadır.