Erzurum'un Şenkaya ilçesine bağlı tarihi bir yerleşim yeri olan Kaynak Mahallesi, geçmişte Çermik veya Çermük adıyla anılmaktaydı. Tarihsel kökleri Orta Çağ'a kadar uzanan bu mahalle, Gürcistan'ı oluşturan tarihi Tao bölgesinde yer almaktadır. Sınırları içerisinde tespit edilen megalit yapı kalıntıları, yerleşimin antik dönemlere kadar uzanan köklü bir geçmişe sahip olduğunu göstermektedir. 1595 tarihli Osmanlıca tahrir defterlerinde Çermik adıyla kaydedilen yerleşimin bu adı, kaplıca anlamına gelen Türkçe "Çermik" kelimesinden veya "kara dam" anlamına gelen Gürcüce "Çermuki"den türemiş olabileceği tahmin edilmektedir.
Osmanlı Devleti, 16. yüzyılın ortalarında bu tarihi bölgeyi Gürcülerden ele geçirmiştir. 1574 tarihli Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan kayıtlarına göre köyde o tarihte 11 Hristiyan hane bulunmaktaydı. Yüzyıllar boyunca Osmanlı idaresinde kalan köy, 1878 yılındaki Berlin Antlaşması ile Çarlık Rusyası'na bırakılmıştır. Rus yönetimi altındayken Oltu sancağının Oltu kazasına bağlanan köyün nüfusu, Rum ailelerden oluşmaktaydı. 1886 nüfus sayımında 305 kişi olan nüfus, 1906 yılına gelindiğinde 667 kişiye ulaşarak hızlı bir artış göstermiştir.
Görülmeye Değer Tarihi Miras
Tarihi zenginliğiyle dikkat çeken mahalle ve yaylasında birçok tarihi kalıntı mevcuttur. Günümüzde camiye çevrilerek varlığını sürdüren Çermik Rum Ortodoks Kilisesi, köyün en önemli tarihi yapılarından biridir. Bu kilisenin 19. yüzyılın son çeyreği veya 20. yüzyılın başlarında inşa edildiği tahmin edilmektedir. Ayrıca köyün yaylasında, eski dönemden kaldığı tahmin edilen yıkık bir kilise kalıntısı, Rum döneminden kalma harabe evler ve üzerinde Rumca yazılar bulunan mezar taşları yer almaktadır.
Coğrafi Konum ve Ulaşım
Deniz seviyesinden 2142 metre rakımda bulunan Kaynak Mahallesi, Doğu Anadolu Bölgesi'nde konumlanmıştır. Mahalle, Erzurum il merkezine 139 kilometre, Şenkaya ilçe merkezine ise 48 kilometre uzaklıkta yer almaktadır. Ulaşım sağlamak isteyen ziyaretçiler, 25.10 numaralı Şenkaya-Horasan il yoluna, Şenpınar ve Göreşken mahalleleri üzerinden Gaziler Mahallesi'nde bağlanan 10,7 kilometrelik bir köy yoluyla bu tarihi yerleşime ulaşabilirler.