Kamhisi Kilisesi (Gürcüce: ქამხისის ეკლესია), Erzurum ilinin Şenkaya ilçesine bağlı Yanıkkaval köyünde yer alan, Orta Çağ'dan kalma tarihi bir Gürcü kilisesidir. 10. yüzyılda Gürcü Krallığı döneminde inşa edildiği tahmin edilen kilise, günümüzde tamamen yıkılmış durumdadır.
Kamhisi Kilisesi Tarihçesi
Kilisenin bulunduğu Kamhisi köyü, Orta Çağ döneminde Gürcistan'ın bir parçası olan Tao bölgesinde yer alıyordu. Osmanlılar bu yerleşimi 16. yüzyılın ortalarında Gürcülerden ele geçirmiştir. 1595 tarihli Osmanlı nüfus defterindeki bilgilere göre Kamhisi köyünde 55 hane bulunuyordu ve nüfusun tamamı Hristiyanlardan oluşmaktaydı. Gürcü tarihçi ve arkeolog Ekvtime Takaişvili'nin 1907 yılındaki araştırma gezisi sırasında kilisenin kubbesi çökmüş durumdaydı. Tarihi yapı, günümüzde ise tamamen yıkılmıştır.
Mimari Özellikleri
Ekvtime Takaişvili'nin Kiagmialtı Kilisesi veya Kiagmisaltı Kilisesi olarak adlandırdığı Kamhisi Kilisesi, altı apsisli ve tek kubbeli bir yapıydı. Yapının dolgu duvar tekniğinde inşa edildiği, duvarların içten ve dıştan düzgün kesme taşlarla kaplandığı günümüze ulaşan tek duvar kalıntısından da anlaşılmaktadır. Takaişvili'nin verdiği bilgilere göre, kilisenin duvarları içten ve dıştan kırmızımsı taşlarla kaplıydı.
Apsis ve Kubbe Detayları
Altı adet apsisi bulunan kilisenin doğudaki apsisi dışarıya daha fazla uzatılmıştı ve kutsal sunak bu kısımda yer alıyordu. Diğer beş apsis ise aynı şekilde inşa edilmişti. Dıştan çok köşeli bir görünüme sahip olan yapının kubbe kasnağı silindirik bir formdaydı ve konik biçimli kubbesi bulunmaktaydı.
Günümüzdeki Durumu
Bana Katedrali'nin kuzeydoğusunda konumlanan Kamhisi Kilisesi, günümüzde tamamen yıkılmış olup sadece 3 metre yüksekliğinde bir köşesi ayakta kalabilmiştir.