İstanbul'un tarihi Fatih ilçesinde, Ayvansaray mahallesinde konumlanan Hacı İlyas Yatağan Camii, II. Mehmed döneminde inşa edilmiş önemli bir Osmanlı ibadethanesidir. Yapı, II. Mehmed'in Topçubaşısı Hacı İlyas Ağa tarafından ilk olarak bir mescit olarak yaptırılmıştır. Tarihsel süreç içerisinde III. Mehmed döneminde, 1598 yılında minber eklenmesiyle camiye dönüştürülmüştür.
Cami, "Yatağan Camii" olarak da bilinmektedir. Bu ismin kaynağı, II. Süleyman döneminde Yatağâni Dede adına bir şahsın cami yakınına çeşme yaptırması ve ölümünün ardından caminin haziresine defnedilmesidir. Caminin sağ tarafında Topçubaşı İlyas Ağa'nın mezarı, minarenin hemen sağında ise Yatağan Dede'nin kabri bulunmaktadır. Ayrıca cami avlusunda kurumaya yüz tutmuş tarihi bir çınar ağacı yer alır.
Mimari özelliklerine bakıldığında, tek minareli ve tek şerefeli bir tasarıma sahip olan caminin çatısı kiremit ile örtülüdür. İç mekânda yer alan minber ve kürsü ahşap malzemeden üretilmiş, tavanı ise ahşap kaplanmıştır. Yapının mihrabı mermerden yapılmış olup, kadınlar kısmı ahşap malzemeden inşa edilerek ikinci kata yerleştirilmiştir.
Hacı İlyas Yatağan Camii'nin yan duvarları ile kıble duvarı orijinal taş malzemeden yapılmıştır. Ancak son cemaat yerinin sonradan kapatılarak camiye dahil edilmesi nedeniyle ön cephesi ahşap, beton sıva ve plastik pencereleriyle özgün mimari yapısından uzaklaşmış bir görünüme sahiptir.
