Hırka-i Şerif Camii'nin Tarihi ve Manevi Önemi
İstanbul'un Fatih ilçesindeki Atikali semti sınırlarında, adını verdiği Hırkaişerif Mahallesi'nde yer alan Hırka-i Şerif Camii, 1851 yılında inşa edilmiş tarihi bir ibadethanedir. İslam peygamberi Muhammed'in Veysel Karani’ye hediye ettiği kutsal hırkanın (Hırka-i Şerif) korunması ve halk tarafından ziyaret edilebilmesi amacıyla padişah Sultan Abdülmecid tarafından yaptırılmıştır. Hırka-i Şerif’in muhafaza edildiği yer olması dolayısıyla bu cami, İstanbul’un dini folklorunda son derece önemli bir yere sahiptir.
Kutsal Emanetin Korunma Tarihçesi
Veysel Karani’nin vefatından sonra Üveysi sülalesi elinde kalan kutsal emanet, 17. yüzyılın başlarında ailenin o tarihteki reisi Şükrullah Üveysi tarafından padişah I. Ahmed'in fermanı gereğince İstanbul'a getirilmiştir. Fatih semtindeki aile evinde ziyaret edilen hırkanın korunması amacıyla Sadrazam Çorlulu Ali Paşa kâgir bir hücre ile bitişiğinde bir çeşme ve imaret inşa ettirmiştir. Daha sonra Şeyh Osman Üveysi zamanında 1725'te ilk defa bir vakıf tesis edilmiştir. Ziyaretler için eski yerin yetersiz kalması üzerine Sultan I. Abdülhamid, bugün "Küçük Hırka-i Şerif Dairesi" veya "Eski Hırka-i Şerif Odası" olarak adlandırılan avludaki hücreyi 1780’de inşa ettirmiştir. II. Mahmud tarafından 1812'de yenilenen bu hücrenin de zamanla yetersiz kalmasıyla, Sultan Abdülmecid devrinde çevredeki binalar kamulaştırılarak yıktırılmış ve 1847'de başlanan inşaat 1851'de caminin tamamlanmasıyla son bulmuştur.
Mimari Yapısı ve Benzersiz Süslemeleri
Cami, 8 köşeli, tek kubbeli ve iki katlı bir mimari şemaya sahiptir. İnşaatında kesme küfeki taşı kullanılan yapının mihrap, minber ve kürsüsü, Türkiye’de Hereke’de çıkarılan ve Osmanlı mimari süslemelerinde hemen hemen hiç rastlanmayan koyu kırmızı renkli özel bir breş taşından rokoko tarzında imal edilmiştir. Yapı, sekiz büyük ve sekiz yarım daire şeklinde olmak üzere toplam 16 pencereye sahiptir. Pencerelerin üzerindeki hatlar Kazasker Mustafa İzzet Efendi'nin eseridir. Ayrıca minberin üzerinde Sultan Abdülmecid’in bizzat yazarak imzasını attığı levhalar yer almaktadır. Caminin giriş kapısı üzerinde bulunan 1851 tarihli kitabenin metni ise Ziver Efendi tarafından kaleme alınmış ve hattat Kazasker Mustafa İzzet Efendi tarafından yazılmıştır.
Cami Külliyesi ve Ek Yapılar
Hırka-i Şerif Camii bünyesinde kutsal emanetin korunması ve ziyareti için özel tasarlanmış birimler, hünkar mahfili ve hünkar kasrı yer almaktadır. Caminin çevresinde ayrıca Üveysi ailesinin en yaşlı erkek bireyi (reisi) ile ailesinin barınması için bir meşruta binası, bu kişinin reşit olmaması halinde vekalet edecek olana mahsus vekil dairesi inşa edilmiştir. Külliye içerisinde ayrıca hırka-i şerifi korumakla görevli bir bölük jandarma için kışla binası (günümüzde Fatih Milli Eğitim Müdürlüğü binası olarak kullanılmaktadır) ve görevliler için çeşitli odalar da yer almaktadır.