İnebolu Limanı'nın Tarihi ve Kuruluş Süreci
İnebolu Limanı, Kastamonu ilinin İnebolu ilçesinde, açık deniz kıyısında yer alan tarihi bir limandır. Bölgede geçmişte bir liman bulunmaması nedeniyle yolcuların vapura binişlerinde, yük ve eşyaların naklinde her zaman büyük sıkıntılar yaşanmıştır. Çoğu zaman vapurların yük ve yolcu alamadan geçip gitmesi, halkın mallarını ihraç edememesine ve büyük zarara uğramasına yol açmıştır. Bu durumu gören dönemin Kastamonu Valisi Sırrı Paşa, Sadaret Makamına durumun çözümü için bir yazı yazmış ve İnebolu'ya bir liman inşa edilmesini talep etmiştir. Vali'nin bu talebi haklı bulunmuş ve 1882 (1298 mâlî) yılında limanın inşasına başlanmıştır.
Limanın İnşa Planı ve Valilerin Özverili Çalışmaları
Liman projesi, halkın Moloz Burnu olarak adlandırdığı mevkiden kuzeye doğru 20 derece doğuya meyilli 114 metrelik dik bir çıkıntının ardından, doğu istikametine 120 derecelik iç açı ile dönülerek 400 metre uzunluğunda bir dalgakıran olacak şekilde planlanmıştır. Vali Sırrı Paşa, liman inşaatı ile yakından ilgilenmiş ve çalışmaların büyük kısmına bizzat refakat etmiştir. Paşa görevden ayrılırken yerine gelen halefi Abdurrahman Paşa'yı İnebolu'da beklemiş, ona liman inşaatı hakkında bilgi vererek burayı adeta 'yetim bir evlat' olarak emanet etmiş ve tamamlanmasını rica etmiştir. Kastamonu'da lise binası inşası başta olmak üzere önemli hizmetler yürüten Vali Abdurrahman Paşa da liman çalışmalarıyla yakından ilgilenmiş ve çalışmalara bizzat nezaret etmiştir. Limanın o dönem yapılan şekli, sonraki süreçte de ana yapısını korumuştur.
Zorlu Şartlar Altında Yürütülen Çalışmalar ve Karşılaşılan Güçlükler
Liman inşaatı süresince teknik yetersizlikler, malzeme eksiklikleri ve ağır doğa koşullarıyla mücadele edilmiştir. 22 Aralık 1300 gecesi saat 7 sularında yaşanan şiddetli fırtınada 12 kayık denize sürüklenmiş, 50 kayık parçalanmış, vinçler devrilmiş ve rıhtımdaki bekçi kulübesi yıkılmıştır. Daha sonra liman inşaatında görevlendirilen Mühendis Aziz Bey'in 1304 tarihli raporuna göre, İnebolu'ya iki saat mesafedeki Kavşak mevkii ile Değirmencikler'den büyük ve küçük ebatlarda olmak üzere toplam 1487 adet taş, dubalar yardımıyla taşınmıştır. Getirilen bu taşlar demir zıvana ve kurşunla birbirine bağlanırken, su altında kalan kısımları ise çimentolu harçla derz edilmiştir. Rıhtımın inşasında su altında ve üstünde toplam 764 metreküp malzeme kullanılmıştır.
Yarım Asrı Aşan İnşaat Süreci ve Limanın Günümüzdeki Yapısı
Valilik başmühendisinin 31 Aralık 1304 tarihli raporunda, limanın Kastamonu ve Çankırı bölgeleri için taşıdığı hayati öneme dikkat çekilmiş, limanın tamamlanması durumunda ticaretin gelişeceği ve İnebolu'nun bu bölgenin Varna'sı haline geleceği belirtilmiştir. 1882 yılında temeli atılan İnebolu Limanı, yaşanan zorluklar ve kesintiler nedeniyle tam 125 yıl sonra tamamlanabilmiştir. Günümüzde 577 bin metrekarelik geniş bir alana yayılan liman, yıllık 720 gemi kabul etme kapasitesine sahip olup, işletmesi Eti Bakır tarafından sürdürülmektedir.