Erzurum'un Şenkaya ilçesine bağlı bir kırsal mahalle olan İkizpınar, eski adıyla Kalkosi, köklü tarihi ve bünyesinde barındırdığı antik yapılarla dikkat çeken önemli bir yerleşim yeridir. Tarihsel Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alan köy, 16. yüzyılın ortalarında Osmanlılar tarafından Gürcülerden ele geçirilmiştir. Tarih boyunca farklı medeniyetlerin izlerini taşıyan İkizpınar, günümüze kadar ulaşan arkeolojik kalıntılarıyla geçmişe ışık tutmaktadır.
Tarihi ve Kültürel Geçmiş
Tao Bölgesinden Osmanlı Dönemine
İkizpınar'ın eski adı olan Kalkosi, 1907 tarihli kaynaklarda geçmektedir ve Osmanlı döneminde Kalkos olarak kaydedilmiştir. Osmanlı İmparatorluğu bu yerleşimi 16. yüzyılın ortalarında Gürcülerden devralmıştır. Uzun süre Osmanlı idaresinde kalan köy, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından imzalanan Berlin Antlaşması uyarınca Rusya'ya bırakılmıştır. Rus yönetimi sürerken 1907 yılında bölgeyi gezen Gürcü tarihçi ve arkeolog Ekvtime Takaişvili, köy halkının Şenkaya (Örtülü) köyünden gelen ve Ermenileşmiş olmasına rağmen yalnızca Türkçe konuşan Gürcülerden oluştuğunu not etmiştir.
Modern Dönem ve İsim Değişikliği
Köy, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Erzurum vilayetinin Oltu kazasının Kosor nahiyesine bağlı görünmektedir. 1940 genel nüfus sayımında "Kalkas" adıyla kaydedilen yerleşimde o dönem 146 kişi yaşamaktaydı. 1946 yılında Şenkaya ilçesi kurulunca bu ilçeye bağlanmış ve 1959 yılında ismi Türkçe olmadığı gerekçesiyle 7267 sayılı kanunla İkizpınar olarak değiştirilmiştir. 2012 yılında yürürlüğe giren yasa ile köy tüzel kişiliği kaldırılarak Şenkaya Belediyesi'nin bir mahallesi statüsünü almıştır.
Mimari ve Arkeolojik Kalıntılar
Kalkosi Kilisesi ve Kutsal Metinler
Köyün kuzeyinde yer alan evlerin arasında büyük ölçüde ayakta duran Kalkosi Kilisesi, eski bir Gürcü kilisesidir. Kilisenin üzerindeki Gürcüce yazıt buranın köklü geçmişini doğrulamaktadır. Tarih boyunca farklı dönemlerde Ermeni kilisesine de çevrilen bu yapı, ünlü Gürcüce elyazması Kalkosi İncili'nin korunduğu yerdir. İncil, adını bu kiliseden almıştır. Köyün doğu sınırlarında, Teketaş ve Sındıran köyleriyle kesişim noktasında ise Oltu Çayı'nın bir kolu olan Lihsori Deresi'nin sol kıyısında Leksori Manastırı ve ana kilisesi konumundaki Leksori Kilisesi'nin kalıntıları yer alır.
Savunma Yapıları: Kalkosi Kalesi ve Megalit Yapı
Köyün güneydoğusunda yükselen kayalık bir tepede, harçsız ve tamamen kuru duvar tekniği kullanılarak inşa edilmiş antik Kalkosi Kalesi yer almaktadır. Kalenin günümüze ulaşmayı başaran sur duvarları 2 metre genişliğe ve 1,5 metre yüksekliğe sahiptir. Köyün 2 kilometre doğusunda yer alan başka bir tepede ise kaba yontulmuş büyük taşlarla harçsız inşa edilen megalit yapı bulunmaktadır. Bu gizemli megalit yapının bugüne ulaşan duvarlarının yüksekliği 3 metreyi, genişliği ise 2 metreyi bulmaktadır.
Ulaşım ve Coğrafi Bilgiler
İkizpınar, coğrafi açıdan Karadeniz Bölgesi sınırlarında yer alır. Erzurum il merkezine 160 kilometre, Şenkaya ilçe merkezine ise 7 kilometre mesafededir. Şenkaya'nın kuzeyinde yer alan mahalleye, Akşar-Şenkaya yol güzergahı (25.14 numaralı il yolu) üzerinden doğrudan ve konforlu bir şekilde ulaşılabilmektedir.