Doğu Anadolu'nun Tarih Kokan Sınır Köyü: Gürarmut
Ardahan ilinin Posof ilçesine bağlı olan Gürarmut Köyü, deniz seviyesinden 1596 metre yükseklikte konumlanmış tarihi bir yerleşim yeridir. Posof ilçe merkezine 10 kilometre, Ardahan kent merkezine ise 91 kilometre uzaklıkta yer alan köy, sakin ve doğayla iç içe yapısıyla dikkat çeker. Günümüzde muhtar ve ihtiyar heyeti tarafından yönetilen köyün nüfusu 2022 yılı verilerine göre 87 kişidir.
Kvelistzkali'den Gürarmut'a: Köklü İsim ve Tarihçe
Gürarmut köyünün eski tarihi adı Kvelistzkali (ყველისწყალი) veya Kvelitzkali'dir. Gürcüce kökene sahip olan bu ad, peynir anlamına gelen "kveli" ile su veya dere anlamına gelen "tzkali" kelimelerinin birleşmesiyle oluşmuştur ve tam olarak "peynir deresi" anlamına gelmektedir. 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde "Kveliskal" olarak kaydedilen yerleşimin adı, Türkçe okunuş kolaylığı nedeniyle "Kol" veya "Kvel" şeklinde telaffuz edilmiştir. Köy, Orta Çağ döneminde Gürcistan'ın güneybatısındaki tarihi Samtshe bölgesinin bir parçasıydı.
Osmanlı Dönemi ve Rus İdaresi Yılları
Köy, 16. yüzyılın ortalarında Osmanlı İmparatorluğu tarafından, birleşik Gürcistan Krallığı'ndan sonra bölgeye egemen olan Samtshe Atabeyliği'nden ele geçirilmiştir. 1595 tarihli Osmanlı mufassal defterinde "Kol Manastırı", "Kol" ve "Zeda Kol" (Yukarı Kol) adında üç yerleşme kaydedilmiştir. Günümüzde Gürarmut'un bir mahallesi olan ve Gürcüce uçurum anlamına gelen Kapani'den türeyen Kaban/Kapan bölgesi ise o dönem Çorçevani (Kopuzlu) köyünün mezrası olarak kaydedilmiştir. 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından imzalanan Berlin Antlaşması ile savaş tazminatının bir parçası olarak Rusya'ya bırakılan köy, 1886 yılındaki Rus nüfus sayımında 15 hanede 91 nüfuslu tamamı Türklerden oluşan bir yerleşim olarak geçmektedir.
Cumhuriyet Dönemi ve İdari Değişimler
Birinci Dünya Savaşı sonrasında Rus egemenliğinin bitmesiyle Gürcistan Demokratik Cumhuriyeti sınırlarında kalan köy, Ankara Hükümeti'nin ültimatomu doğrultusunda Gürcü askerlerinin çekilmesiyle fiilen Türkiye'ye katılmıştır. 16 Mart 1921'de imzalanan Moskova Antlaşması ile resmi olarak Türkiye Cumhuriyeti sınırlarına bırakılan yerleşim, 1935 yılında 284 kişilik bir nüfusa sahipti. Köyün eski Gürcüce kökenli adı olan Kvelisskali (Koliskal), yabancı kökten geldiği gerekçesiyle 1959 yılında yürürlüğe giren 7267 sayılı kanun uyarınca Gürarmut olarak değiştirilmiştir.