Gülveren'in Tarihsel ve Coğrafi Konumu
Erzurum ilinin Şenkaya ilçesine bağlı bir kırsal mahalle olan Gülveren, tarihsel adıyla Eznosi veya Eznos, zengin geçmişiyle dikkat çeken önemli bir yerleşim yeridir. Tarih boyunca Orta Çağ Gürcistan'ını oluşturan Tao bölgesinin bir parçası olan bu yerleşim, bölgenin köklü geçmişini günümüze taşıyan izler barındırmaktadır. Şenkaya ilçe merkezine 38 kilometre, Erzurum il merkezine ise 149 kilometre mesafede bulunan mahalle, Şenkaya'nın kuzeydoğu yönünde konumlanmıştır.
Orta Çağ'dan Osmanlı Dönemine Eznosi
Eznosi, Osmanlılar tarafından 16. yüzyılda, özellikle 1549 yılındaki Gürcistan seferinin ardından Gürcülerden ele geçirilmiştir. 1574 tarihli Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan tahrir defterine göre köy, Ardahan-i Büzürg livasının Penek nahiyesine bağlıydı ve 24 Hristiyan haneden oluşuyordu. 1595 yılındaki kayıtlara göre ise hane sayısı 15'e düşmüş olup köyde buğday, arpa tarımı ve arıcılık yapılmakta, koyun ile domuz beslenmekteydi. Ayrıca köyde o dönem faal olan bir adet su değirmeni bulunmaktaydı. Köyün ismi Osmanlı kayıtlarında Eznoç veya Eznoh şeklinde de yazılmıştır.
Rus İdaresi ve Cumhuriyet Dönemi Gelişmeleri
Eznosi, 93 Harbi'nin ardından 1878 yılında imzalanan Berlin Antlaşması ile Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakılmıştır. Rus idaresi döneminde Oltu sancağının Oltu kazasına bağlanan köyde, 1886 nüfus tespitine göre 11 hanede tamamı Türk olarak kaydedilen 88 kişi yaşamaktaydı. Cumhuriyet dönemine gelindiğinde, 1928 yılı kayıtlarında Erzurum vilayetinin Oltu kazasının Kosor nahiyesine bağlı görünen köyün adı, Türkçe olmadığı gerekçesiyle 1959 yılında çıkartılan 7267 sayılı kanunla Gülveren olarak değiştirilmiştir. 2012 yılında yürürlüğe giren 6360 sayılı yasa ile kırsal mahalle statüsüne kavuşmuştur.
Görülmeye Değer Tarihi Kalıntılar: Kilise ve Eznosi Kalesi
Gülveren'de geçmiş dönemlerden günümüze ulaşan iki önemli tarihi yapı kalıntısı bulunmaktadır. Bunlardan ilki, eski Hristiyan nüfustan kalan ve köyün doğusundaki vadide yer alan Eznosi Kilisesi'dir. Tek nefli bir yapı olan kiliseden geriye gri ve kızıl renkli kesme kaplama taşları ile yüksekliği 1 metreyi bulan duvar kalıntıları kalmıştır. Köylülerin 'Kilise Mevkii' olarak adlandırdığı bu alanda eski köy yerleşiminin izleri de görülmektedir. İkinci önemli yapı ise köyün 3 kilometre güneydoğusunda yer alan Eznosi Kalesi'dir. Bu çok eski yerleşimin savunma noktası olan megalitik kaleden günümüze dağınık halde taş kalıntıları ulaşmıştır.
Ulaşım Bilgileri
Gülveren mahallesine ulaşım, Nişantaşı Mahallesi üzerinden sağlanan 14,3 kilometrelik bir köy yolu ile gerçekleştirilmektedir. Bu köy yolu, Erzurum ile Ardahan (Oltu-Göle) arasındaki D.060 devlet karayoluna bağlanarak ziyaretçilerine ulaşım kolaylığı sağlamaktadır.