Gözalan'ın Tarihçesi ve Kökeni
Erzurum ilinin Şenkaya ilçesine bağlı bir kırsal mahalle olan Gözalan, zengin tarihi geçmişiyle dikkat çeken bir yerleşim yeridir. Mahallenin bilinen en eski adı Gürcüce Ekesori veya Türkçe kullanımıyla Ekesor olarak kaydedilmiştir. Tarihsel olarak Orta Çağ Gürcistan'ını oluşturan Tao bölgesinde yer alan köy, 16. yüzyılın ortalarında Osmanlı İmparatorluğu tarafından Gürcülerden ele geçirilmiştir. Yerleşim, 1595 yılına ait Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan adlı Osmanlı tahrir defterinde Gürcistan Vilayeti içinde, Penek livasının Penek nahiyesine bağlı bir köy olarak kaydedilmiştir. Bu dönemde köyün nüfusu 15 Hristiyan haneden oluşmakta olup hane reislerinin isimlerinden nüfusun çoğunluğunun Gürcülerden meydana geldiği anlaşılmaktadır. O dönemde köyde buğday, arpa ve darı tarımı ile şarapçılık ve arıcılık yapılmakta, domuz ve koyun beslenmekteydi.
Rus Yönetimi ve İdari Dönüşümler
Köy, 93 Harbi'nin ardından 1878 yılında imzalanan Berlin Antlaşması ile Osmanlı Devleti tarafından Çarlık Rusya'sına bırakılmıştır. Rus idaresi döneminde Ekazor adıyla kaydedilen köy, Oltu sancağının Oltu kazasına bağlanmıştır. 1886 yılında yapılan nüfus sayımında köyde yer alan 13 hanede toplam 89 kişinin yaşadığı ve bu nüfusun tamamının Türk olarak kaydedildiği görülmektedir. Zaman içerisinde nüfusu artan yerleşimde 1896 yılında 100, 1906 yılında ise 137 kişi tespit edilmiştir. 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde ise köyün adı Hekesor olarak geçmekte ve Erzurum vilayetinin Oltu kazasının Kosor nahiyesine bağlı olduğu belirtilmektedir. 1940 yılındaki genel nüfus sayımında Oltu kazasının Kömürlü nahiyesine bağlı olan köyün nüfusu 222 kişi olarak sayılmıştır.
Cumhuriyet Dönemi ve Günümüzdeki Durumu
1946 yılında Şenkaya ilçesinin kurulmasıyla birlikte köy, Kömürlü nahiyesiyle beraber bu yeni ilçeye bağlanmıştır. Ekesor veya Hekesor adının Türkçe olmaması gerekçesiyle köyün ismi, 1959 yılında yürürlüğe giren 7267 sayılı kanun uyarınca Gözalan olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında 406 kişinin yaşadığı köyde okuma yazma bilen kişi sayısı yalnızca 84 olarak kaydedilmiştir. 2012 yılında çıkarılan 6360 sayılı yasa ile Erzurum'un büyükşehir statüsü kazanmasının ardından tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmış ve Gözalan da Şenkaya Belediyesi'nin bir mahallesi haline getirilmiştir. 2022 yılı verilerine göre mahallede 245 kişi yaşamaktadır.
Coğrafi Konumu ve Ulaşım Bilgileri
Gözalan Mahallesi, Erzurum il merkezine 158 kilometre, Şenkaya ilçe merkezine ise 29 kilometre uzaklıkta konumlanmıştır. Coğrafi olarak Şenkaya ilçesinin kuzeybatısında yer alan mahalle, bölgesel ulaşım ağlarına da oldukça yakın bir konumdadır. Yerleşim birimi, D.060 numaralı Erzurum-Ardahan (Oltu-Göle) devlet karayoluna 3,9 kilometrelik bir köy yolu ile bağlanmaktadır.