Erzurum'un Şenkaya ilçesine bağlı bir kırsal mahalle olan Göreşken (eski adıyla Geraşkiani), köklü tarihi ve sınırları içerisindeki gizemli megalit yapılarıyla öne çıkan bir kültür mirası alanıdır. Tarihsel Gürcistan'ı oluşturan Tao bölgesinde konumlanan bu kadim yerleşim, 1549 yılındaki Gürcistan seferinin ardından Osmanlılar tarafından Gürcülerden ele geçirilmiştir. Köyün adı zaman içinde değişime uğrayarak Göreşken'e dönmüş olup, 1886 yılındaki Rus idaresi kayıtlarında Geraşkyan olarak kaydedilmiştir.
Göreşken Megalit Yapıları ve Tarihi Kaleler
Göreşken mahallesinin sınırları içerisinde yer alan en önemli tarihi kalıntılar, geçmişi Gürcü dönemine kadar uzanan iki adet megalit yapıdır. Bu yapılardan ilki, köy merkezinin yaklaşık 3 kilometre güneyinde, sık orman örtüsünün içinde ve ulaşılması oldukça güç sarp bir kayalığın zirvesinde konumlanmıştır. Büyük ölçüde tahrip olmuş bu kalenin günümüze sadece taş duvar kalıntıları kalmıştır. İkinci megalit yapı ise mahallenin kuzeyinde yer almakta olup, yine büyük oranda yıkılmış olsa da bazı duvar bölümleri halen görülebilmektedir.
İdari Tarih ve Dönüşüm Süreci
Osmanlı tahrir defterlerinde doğrudan yer bulamayan Göreşken, 93 Harbi'nin ardından 1878'de imzalanan Berlin Antlaşması ile Osmanlı Devleti tarafından savaş tazminatının bir parçası olarak Rusya'ya bırakılmıştır. Rus yönetimi altında Oltu sancağının Oltu kazasına bağlı Nüsüng nahiyesinin 12 köyünden biri olan Göreşken'de, 1886 yılındaki nüfus sayımında 32 hanede 227 kişinin yaşadığı ve bu nüfusun tamamının Türk olduğu kaydedilmiştir. Cumhuriyet döneminde 1928'de Kars'ın Sarıkamış ilçesine bağlı Bardız nahiyesine bağlı olan köy, 1946'da Şenkaya ilçesi kurulunca bu ilçeye bağlanmıştır.
Ulaşım ve Coğrafi Konum
Göreşken, Erzurum il merkezine 146 kilometre, Şenkaya ilçe merkezine ise 41 kilometre uzaklıktadır. İlçenin güneyinde kalan mahalleye ulaşım oldukça pratiktir. Göreşken, Şenkaya-Horasan arasındaki 25.10 numaralı il yoluna, Gaziler Mahallesi'nden ayrılan 4,3 kilometrelik bir köy yolu ile bağlanmaktadır. Tarih ve doğa meraklıları için gizemli kaleleri ve el değmemiş doğasıyla adeta keşfedilmeyi bekleyen bir açık hava müzesi niteliğindedir.