Esenyurt (Noreşen) Mahallesi’nin Tarihî Geçmişi
Erzurum’un Şenkaya ilçesine bağlı bir kırsal yerleşim yeri olan Esenyurt, zengin tarihî geçmişi ve farklı dönemlere ait idari kayıtlarıyla Doğu Anadolu’nun köklü köylerinden biridir. Eski adı Ermenice "yeni köy" anlamına gelen Noreşen olan mahalle, tarih boyunca Norşin ismiyle de anılmıştır. Tarihsel olarak Orta Çağ Gürcistan’ını oluşturan önemli bölgelerden biri olan Tao sınırları içerisinde yer alan bu yerleşim yeri, 16. yüzyılın ortalarında Osmanlılar tarafından Gürcülerden ele geçirilmiştir. Köyün tarihî dokusunda geçmişte Hristiyan nüfusun yaşadığına işaret eden en önemli kanıtlardan biri, mahallede yer alan ve Gürcüce "ubani / უბანი" (mahalle) kelimesinden türetilen "Kilise Uban" mevkiidir. Bu bölgede varlığı bilinen eski bir kilisenin varlığı, köyün çok kültürlü geçmişini gözler önüne sermektedir.
Osmanlı Dönemi İdari Yapısı ve Demografik Veriler
Esenyurt (Noreşen) köyü, Osmanlı idaresine geçtikten sonra ayrıntılı mufassal defterlerinde kayıt altına alınmıştır. 1574 tarihli Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan adlı Osmanlı mufassal defterine göre köy, Oltu sancağının Bardiz nahiyesine bağlı bulunuyordu. Bu tarihte köyün nüfusu, tamamı Hristiyan olan 28 haneden oluşmaktaydı. Daha sonraki dönemlerde, Osmanlı Devleti’nin askere alma ve vergi belirleme amacıyla gerçekleştirdiği 1835 yılı nüfus tespitinde ise köy, Çıldır Eyaleti’nin Oltu sancağına bağlı bir yerleşim olarak kaydedilmiştir. Bu dönemdeki Müslüman nüfus defterlerine göre köyde yer alan 46 hanede 162 erkek nüfus yaşamaktaydı. Dönemin nüfus sayım yöntemleri gereği erkek sayısı kadar kadın nüfus da eklendiğinde, 19. yüzyılın ilk yarısında köyün toplam nüfusunun yaklaşık 322 kişiden oluştuğu tahmin edilmektedir.
Cumhuriyet Dönemi’nden Günümüze İdari Dönüşüm
Cumhuriyet dönemine geçişle birlikte köyün idari yapısında ve isminde çeşitli değişiklikler meydana gelmiştir. 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde "Noreşen/Norşin" (نورشین) adıyla Kars vilayetinin Sarıkamış kazasının Bardiz nahiyesine bağlı olan köy, 1940 genel nüfus sayımında "Norşin" adıyla kaydedilmiş ve bu dönemde 481 kişilik bir nüfusa ev sahipliği yapmıştır. 1946 yılında Şenkaya ilçesinin kurulmasıyla birlikte, Bardiz nahiyesi ile birlikte bu kazaya bağlanmıştır. Köyün özgün adı olan Noreşen, 1950-1955 yılları arasında yapılan nüfus sayımlarında resmi olarak değiştirilerek Esenyurt adını almıştır. Zaman içerisinde nüfus dalgalanmaları yaşayan köyde 1965 yılında 622 kişi yaşamakta olup bu nüfusun 211'i okuma yazma bilmekteydi. 2012 yılında kabul edilen 6360 sayılı yasa ile Erzurum’un Büyükşehir statüsü kazanmasının ardından köyün tüzel kişiliği kaldırılmış ve Şenkaya Belediyesi’ne bağlı kırsal bir mahalleye dönüştürülmüştür.
Coğrafi Konumu ve Esenyurt’a Ulaşım
Esenyurt kırsal mahallesi, Erzurum il merkezine 151 kilometre, bağlı olduğu Şenkaya ilçe merkezine ise 36 kilometre uzaklıkta yer almaktadır. Doğu Anadolu Bölgesi’nin yüksek rakımlı coğrafyasında, yaklaşık 2064 metre rakımda kurulu olan mahalle, Şenkaya ilçesinin güneybatı kesiminde konumlanmaktadır. Bölgedeki ana ulaşım akslarından biri olan 25.10 numaralı Şenkaya-Horasan il yoluna 6 kilometrelik bir köy yoluyla bağlı olan Esenyurt, tarih ve doğa meraklıları için Tao-Klarceti bölgesinin derin geçmişine açılan özgün kırsal duraklardan biridir.