Erzurum'un kuzeydoğusunda, deniz seviyesinden 2044 metre yükseklikte konumlanan Dokuzelma, tarihi derinliği ve coğrafi yapısıyla keşfedilmeyi bekleyen özel bir kırsal mahalledir. Günümüzde Erzurum il merkezine 174 kilometre, Şenkaya ilçe merkezine ise 40 kilometre uzaklıkta yer alan bu yerleşim, D.060 Erzurum-Ardahan devlet yoluna Nişantaşı üzerinden bağlanan 17,1 kilometrelik bir köy yoluyla ulaşım imkanı sunmaktadır. Doğal güzelliklerinin yanı sıra asırlara meydan okuyan tarihi serüveniyle bölge turizmi için önemli bir kültürel durak niteliğindedir.
Orta Çağ'dan Osmanlı Dönemine Uzanan Köklü Geçmiş
Dokuzelma'nın bilinen en eski adı Gürcüce Kamhisi (ქამხისი) olup, Osmanlı kaynaklarında Kamhis (كامخیص / كمخیص) şeklinde kaydedilmiştir. Orta Çağ'da Gürcistan coğrafyasını oluşturan tarihi Tao bölgesinin bir parçası olan köy, 16. yüzyılın ortalarında Osmanlı İmparatorluğu'nun egemenliğine girmiştir. Osmanlı tahrir kayıtlarında "Rabat" adıyla anılması, geçmişte burada savunma amaçlı bir kalenin varlığına işaret etmektedir. Aynı dönemde inşa edilen ve günümüzde ortadan kalkmış olan ünlü Kamhisi Kilisesi (Çamhusi Kilisesi), bölgenin tarihi mimari mirasının en değerli parçalarından biri olarak bilinmektedir.
Osmanlı Dönemi İdari ve Sosyal Yapısı
1595 tarihli Osmanlı tahrir defterine göre Kamhisi, Gürcistan Vilayeti'ne bağlı Penek livasının Kamhis nahiyesinin idari merkezi konumundaydı. O dönem 55 Hristiyan haneden oluşan büyük bir nüfusa ev sahipliği yapan köyde, tarım ve hayvancılık oldukça gelişmişti. Gürcü ve Ermeni halkın birlikte yaşadığı köyde buğday, arpa, darı ve yonca tarımı ile şarapçılık ve arıcılık yapılıyor, koyun besleniyordu. Ayrıca köy sınırları içerisinde altı adet su değirmeni, bir çiftlik ve bir üzüm bağı bulunmaktaydı.
Savaşlar, Göçler ve Modern Dönem
1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından imzalanan Berlin Antlaşması ile köy, Rusya İmparatorluğu'na bırakılmıştır. Rus idaresinin 1886 nüfus sayımında Şamhos adıyla kaydettiği yerleşim, Oltu sancağının Oltu kazasına bağlı Beritanlı aşiretinin yaşadığı köyler arasına katılmıştır. Cumhuriyet döneminde "Şamkas" adıyla idari varlığını sürdüren köy, 1946 yılında yeni kurulan Şenkaya ilçesine bağlanmıştır. Türkçe olmadığı gerekçesiyle adı 1959 yılında Dokuzelma olarak değiştirilen yerleşim, 2012 yılında yürürlüğe giren 6360 sayılı yasa kapsamında mahalle statüsü kazanmıştır.