Diyarbakır'ın Sur ilçesinde yer alan Çifte Han ya da diğer adıyla Borsa Hanı, kesin tarihi bilinmeyen ancak XVI. yüzyıldan kalma bir Osmanlı devri eseri olduğu anlaşılan tarihi bir yapıdır. İlk olarak çifte han şeklinde tasarlanan bu yapının ikincisi, yol açılması çalışmaları sırasında yıktırılmıştır.
Yapısal Özellikleri ve Tarihi İşlevi
İnşasında kesme bazalt taş kullanılan Çifte Han, eskiden borsa amaçlı hizmet vermekteydi. Tarihi süreçteki değişimlerin ardından yapı günümüzde harabe hâlinde bulunmaktadır.
Bulgar Hanı İsmi ve Sürgün Hikayesi
Şeyhmus Diken'e göre hanın diğer bir ismi de Bulgar Hanı'dır. Bu ismin kökeni, 1850'li yıllarda Osmanlı yönetiminde olan Bulgaristan'daki devrimcilerin yönetim karşıtı faaliyetlerine dayanmaktadır. Bu faaliyetlerin fark edilmesiyle Osmanlı yönetimi 187 kişiyi yakalayarak imparatorluğun en uzak noktalarından olan Diyarbakır'a sürgüne göndermiştir.
Hanın Bulgarlara Devredilmesi
Diyarbakır'a beş kafile halinde sürgüne gönderilen Bulgarlar, kentte önemli değişikliklere yol açmıştır. Sürgünlere yaşamlarını sürdürebilmeleri için iş olanakları ve fırsatları da yaratılmıştır. Bu Bulgarlardan biri gelip bu handa yer tutmuş ve kirasını düzenli şekilde ödemiştir. Hanın sahibi kiracısının çok dürüst olduğunu görünce, diğer kiracıları çıkararak hanın tamamını çeşitli işler yapabilen diğer Bulgarlara vermiştir.