Çemberlitaş Sütunu

İstanbul'un Tarihi Kalbinde Yükselen Anıt: Çemberlitaş Sütunu

İstanbul'un tarihi yarımadasındaki en önemli Bizans dönemi yapılarından biri olan Çemberlitaş Sütunu (diğer adlarıyla Yanık Sütun veya Konstantin Sütunu), Fatih ilçesinde konumlanmıştır. İmparator I. Konstantin onuruna 330 yıllarında dikilen bu görkemli anıt, kentin yedi tepesinden biri olan tarihi semte adını vermiştir. Sütun, her biri 3 ton ağırlığında ve 3 metre çapında olan bileziklerle birbirine bağlanmış toplam sekiz adet sütun parçasının ve bir kaidenin üst üste yerleştirilmesiyle inşa edilmiştir.

Roma'dan İstanbul'a Uzanan Köklü Geçmiş

Bizans İmparatoru I. Konstantin, Roma'daki Apollon tapınağından söktürdüğü bu 57 metre uzunluğundaki devasa sütunu getirterek, o dönem Forum Konstantin olarak adlandırılan meydandaki yerine diktirmiştir. Sütunun üzerinde ilk dikildiğinde doğan güneşi selamlayan bir Apollon heykeli bulunurken, Konstantin bu heykelin yerine kendi tasvirini yerleştirmiştir. İlerleyen dönemlerde sütunun üzerine diğer Bizans imparatorları Julianus ve Theodosius'un da heykelleri konulmuştur. Prenses Anna Komnena'nın aktardığı tarihi tasvirlere göre heykel, sağ elinde bir saltanat asası, sol elinde ise tunçtan dökülmüş bir küre taşımaktaydı.

Yıkımlar, Onarımlar ve Dönüşüm Süreci

Çemberlitaş Sütunu, tarihi boyunca pek cop doğa olayı ve savaşa tanıklık etmiştir. 1107 yılında yaşanan şiddetli bir kasırga sonucu sütunun üzerindeki heykel yıkılmıştır. Bunun üzerine İmparator I. Aleksios sütunu büyük bir titizlikle onartmış, tepesine kaideli bir başlık yerleştirerek üzerine büyük bir haç koydurtmuştur. İstanbul'un 1453 yılında fethinden sonra bu haç indirilmiş ve sütun ilk kez 1470'li yıllardan sonra I. Selim döneminde yenilenmiştir.

Osmanlı Dönemi Dokunuşu ve Günümüzdeki Miras

Osmanlı İmparatorluğu döneminde büyük bir yangın atlatan anıtın mermerleri zedelenmiştir. Bu hasar üzerine Sultan II. Mustafa (1695-1704), sütunun alt kısmını sağlam bir duvarla takviye ettirmiş ve gövdeyi sağlamlaştırmak amacıyla demir çemberlerle sardırmıştır. Günümüzde kullanılan "Çemberlitaş" ismi de bu dönemde eklenen koruyucu demir çemberlerden gelmektedir. Ayrıca, doğruluğu kesin olarak ispatlanmamış olmakla birlikte, sütunun alt kısmında Hz. İsa'nın Kudüs'teki mezarından getirilerek buraya gömüldüğüne inanılan bazı kutsal eşyaların yer aldığı da rivayet edilmektedir.