Çarşıbaşı, Türkiye'nin Karadeniz Bölgesi'nde yer alan Trabzon ilinin karakteristik kıyı ilçelerinden biridir. Doğu Karadeniz Bölgesi'nde, Trabzon-Giresun sahil yolu üzerinde konumlanan bu özel yerleşim, Trabzon il merkezinin yaklaşık 34 kilometre batısında bulunmaktadır. Doğusunda Akçaabat, batısında ise Vakfıkebir ilçeleriyle komşu olan Çarşıbaşı, 66 kilometrekarelik bir yüzölçümüne sahiptir. İlçe merkezinin deniz seviyesinden ortalama yüksekliği (rakımı) ise yaklaşık 10 metredir.
Tarihsel Kökenleri ve İskefye Dönemi
İlçenin tarihsel kökenleri oldukça eskiye dayanmaktadır ve yerleşimin bilinen eski adı İskefye'dir (1530 yılı kayıtlarında ise İskafya olarak geçmektedir). Trabzon ve çevresinin 1461 yılında Osmanlı hakimiyetine girmesinden sonra gerçekleştirilen 1486 tarihli tahrirde, İskefye adıyla Akçaabat nahiyesine bağlı bir köy olarak kaydedilmiştir. Bu tahrir kaydına göre o dönemde köyde 358 kişi yaşamaktaydı. 16. yüzyılın başlarında ise yerleşim, bölgedeki birçok komşu yerleşim gibi Osmanlı padişahı II. Selim'in annesi adına Trabzon'da kurulan Hâtuniye Câmii İmareti Vakfı'na bağlanmıştır.
İdari Yapının Gelişimi
Çarşıbaşı'nın idari tarihi süreç içerisinde çeşitli değişikliklere uğramıştır. 1817–1819 kayıtlarında yerleşimde bir pazar yerinin aktif olarak bulunduğu belirtilmektedir. 1848–1849 yıllarında "İskefye deresi" adıyla Akçaabat kazasının bir nahiyesi olarak görülen yerleşim, 1850'li yıllarda Vakfıkebir kazasına bağlanmıştır. 1902 yılı Trabzon Vilayet Salnamesi'ne göre ise yerleşimde cumartesi günleri düzenli pazar kurulduğu belgelenmiştir. Cumhuriyetin ilanından sonra İskefiye nahiyesinin merkezi bir köyü iken, 1954 yılında Burunbaşı, Büyükdere, Salova ve Zeytinlik köyleriyle birleşerek belediye statüsü almış ve beldeye dönüşmüştür. 1964'te İskefiye bucağının adı resmen Çarşıbaşı olarak değiştirilmiş, nihayetinde 20 Mayıs 1990 tarih ve 20523 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan kanun ile ilçe statüsüne kavuşmuştur.
Nüfus ve Mahalle Yapısı
Günümüzde Zahid Bahadır Semiz kaymakamlığında ve belediye başkanı Ahmet Keleş (MHP) idaresinde olan Çarşıbaşı, zengin bir yerel kültür barındırmaktadır. İlçe sınırları içerisinde Burunbaşı, Büyükdere, Çallı, Erenköy, Fenerköy, Gülbahçe, Kadıköy, Kaleköy, Kavaklı, Kerem, Kovanlı, Küçükköy, Merkez, Pınarlı, Salova, Samsun, Serpilköy, Şahinli, Taşlıtepe, Veliköy, Yavuz, Yeniköy ve Zeytinlik gibi mahalleler yer almaktadır. 2018 yılı nüfus sayımı verilerine göre toplam 16.335 nüfusa sahip olan ilçe, tarihi ve coğrafi değerleriyle Doğu Karadeniz'in dikkat çeken duraklarından biridir.