Köklü Bir Tarihin İzleri: Beşpınarlar (Vağaver)
Erzurum'un Şenkaya ilçesine bağlı bir kırsal mahalle olan Beşpınarlar, geçmişte Vağaver adıyla anılan oldukça köklü ve tarihi bir yerleşimdir. Ermenice bir yer adı olan Vağaver (Վաղավեր), 'vağ' (eski) ve 'aver' (ören) kelimelerinin birleşiminden meydana gelmekte olup 'eski ören' anlamına gelmektedir. Tarih boyunca farklı medeniyetlerin ve kültürlerin geçiş noktalarından biri olan bu yerleşim, Orta Çağ Gürcistan'ının bir parçası olan Tao bölgesinde yer almıştır.
Orta Çağ'dan Osmanlı Dönemine Uzanan Geçmiş
Bölge, 16. yüzyılda Osmanlı İmparatorluğu'nun gerçekleştirdiği 1549 tarihli Gürcistan seferinin ardından Gürcülerden ele geçirilmiştir. Günümüzde mahalle sınırlarında yer alan kiliseler ve kalelerin bu dönemden kaldığı tahmin edilmektedir. 1574 tarihli Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan kayıtlarına göre yerleşim, Ardahan-i Büzürg livasının Penek nahiyesine bağlı olup, nüfusu 11 hane Hristiyan ve 5 hane Müslüman olmak üzere toplam 16 haneden oluşmaktaydı. 1595 yılı kayıtlarında ise Vağaver adıyla geçen köyün nüfusu 23 haneye ulaşmıştır. Bu nüfus içinde kaydedilen 6 Müslüman hane reisinin baba adının Abdullah olması, onların İslam dinine yeni geçtiklerini gösterirken, Hristiyan hane reislerinin ise Gürcü ve Ermeni adları taşıdığı tespit edilmiştir. O dönemde köyde buğday, arpa, yonca tarımı ile arıcılık yapılmakta, domuz ve koyun beslenmekteydi.
Çarlık Rusyası Yönetimi ve Cumhuriyet Dönemi
Tarihsel süreçte önemli idari değişiklikler yaşayan Beşpınarlar, 93 Harbi'nin ardından 1878'de imzalanan Berlin Antlaşması ile Osmanlı Devleti tarafından Çarlık Rusyası'na bırakılmıştır. Rus idaresi altında Vagover adıyla kaydedilen ve Oltu sancağının Oltu kazasına bağlanan köyün 1886 yılındaki nüfusu 173 kişi olup, bu nüfusun tamamı Türk olarak kaydedilmiştir. Köyün nüfusu 1896 yılında 207 kişiye, 1906 yılında ise 306 kişiye ulaşmıştır. Türkiye Cumhuriyeti'nin kurulmasının ardından da Vağaver adıyla kaydedilen yerleşim, 1940 genel nüfus sayımında Erzurum vilayetinin Oltu kazasına bağlı Kosor nahiyesinin 549 nüfuslu köylerinden biri olarak kaydedilmiştir. Yabancı kökten geldiği gerekçesiyle köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Beşpınarlar olarak değiştirilmiştir. Erzurum'un 1993 yılında büyükşehir olması sonrasında, 2012 yılında yürürlüğe giren 6360 Sayılı Yasa ile köy tüzel kişiliği kaldırılarak Şenkaya Belediyesi'nin bir kırsal mahallesi haline getirilmiştir.
Coğrafi Konum ve Ulaşım Bilgileri
Deniz seviyesinden 2112 metre rakımda konumlanan Beşpınarlar, Erzurum il merkezine 174 kilometre, Şenkaya ilçe merkezine ise 54 kilometre uzaklıktadır. Ulaşım açısından Şenkaya'nın kuzeydoğusunda yer alan mahalleye, D.060 numaralı Erzurum-Ardahan (Oltu-Göle) devlet yolu üzerinden; Yürekli, Yazılı ve Yeşildemet mahalleleri rotası izlenerek 13,1 kilometrelik bir köy yoluyla ulaşım sağlanmaktadır. Son sayım verilerine göre 2022 yılı itibarıyla mahallede 273 kişi yaşamaktadır.