Çınarlı Cami, eski adıyla Agia Iorgi Kilisesi, Balıkesir'in Ayvalık ilçesinde yer alan tarihi bir yapıdır. 1880 yılında inşa edilen yapı, 19. yüzyılda Ayvalık'ta yaşayan Rum Ortodoks cemaatinin zenginleşip büyüyen nüfusunun taleplerini karşılamak amacıyla tasarlanmıştır. Orijinal olarak Rum Ortodoks kilisesi olarak kullanılan bu tarihi eserin mimarı ise Ayvalıklı Emmanuel Kounas'tır.
Cumhuriyet Dönemi ve Camiye Dönüştürülmesi
Türkiye-Yunanistan Nüfus Mübadelesi sonrasında, tarihi kilise 1923 yılında camiye dönüştürülmüştür. Bu dönüşüm sırasında yapının temel mimari dokusuna zarar verilmemiş, bema ve naos kısımlarını birbirinden ayıran ikonostasis yapısı korunmuştur. Dönüşüm esnasında yapıya bir mihrap ve iki şerefeli bir minare eklenmiştir. Yapının etrafında yer alan asırlık çınar ağaçları nedeniyle halk arasında zamanla Çınarlı Cami ismiyle anılmaya başlanmıştır.
Mimari Özellikleri ve Dış Cephe
Çınarlı Cami, kubbeli haç planı şemasına uygun olarak inşa edilmiştir. Yapımında moloz ve kesme taş malzeme kullanılan binanın dış cephesi ise sarımsak taşı ile kaplanmıştır. Yapının cephe kısmında bulunan ikiz pencereler ve Korint başlıklı zarif sütunlar, dönemin estetik anlayışını yansıtan dikkat çekici detaylar arasındadır.
İç Mekan Süslemeleri ve Detaylar
Binanın iç mekanında Barok mimari tarzının etkileri belirgin bir şekilde görülmektedir. Yapıyı 'U' şeklinde çevreleyen galeri katı, Korint başlıklı sütunlarla desteklenmiştir. Tonozların içerisinde bitkisel alçı süslemeler yer almaktadır. En zengin süslemelerin yer aldığı bölüm ise bema ve naosu ayıran ikonostasis kısmıdır. İkonostasis üzerinde akant yaprakları, bitkisel kıvrım dalları ve kuğu figürleri işlenmiştir. Yapıya sonradan eklenen mihrap ise son dönem Osmanlı mimarisinin etkilerini taşımakta olup, bitkisel girift süslemelerle dekore edilmiştir.