Burhaniye'nin Coğrafi Konumu ve Eşsiz İklimi
Burhaniye, Balıkesir ilinin Ege Denizi kıyısında, Kuzey Ege olarak tanımlanan bölge coğrafyası içinde yer alan bir ilçedir. Kuzeyde Kazdağı, güneyde ise Madra Dağı arasında kalan Edremit Körfezi bölgesinde konumlanır. İlçe merkezi ile kuzey kesimleri Edremit Kıyı Ovası'nın güneyinde yer alırken, geri kalan alanlar Madra Dağı'nın kuzeyi ve denize doğru uzanan alçak tepeler üzerinde yer almaktadır. Kıyıda yer alan Bağlar Burnu ilçenin güneybatı sınırını oluşturur. Havran Çayı ve Karınca Çayı ilçenin başlıca akarsularıdır. Madra Dağı'nın kıyıya doğru alçalan peneplen alanlarının faylarla kaplı olması nedeniyle ilçe merkezi ve çevresi 1. derece deprem kuşağında yer almaktadır.
Bölgede ılıman Akdeniz iklimi hakimdir; kışlar ılık ve yağışlı, yazlar ise sıcak ve kurak geçer. Kazdağı'nın soğuk kuzey rüzgarlarını kesmesi sayesinde ilçede hakim rüzgarlar poyraz, lodos ve Ege'ye özgü imbat rüzgarlarıdır. Deniz seviyesinden ortalama yüksekliği 23 metre olan ilçede yıllık ortalama sıcaklık 16,0 °C, nem oranı yüzde 60 ve yıllık toplam yağış ortalaması 595,2 kg/m² olarak ölçülmüştür.
İlk Çağlardan Günümüze Uzanacak Tarihi Miras ve Adramytteion
İlk Çağ'dan bu yana önemli bir yerleşim merkezi olan Burhaniye'de gerçekleştirilen kazılar, erken dönemlere ait önemli kült ve sunak merkezlerini gün yüzüne çıkarmıştır. Dutluca mahallesinde yer alan ünlü Deliklitaş başta olmak üzere Asartepe, Balıklı taş, Börezli mahallesi Altarı, Çamlık Tepe, Dede Kaya, Dede Tepe, Duvanlı Kaya, Fuğla Tepe, Harmankaya, Hisarköy Altarı, İnkaya Mağarası, Kaplan Sivrisi, Merdivenli Kaya, Pekmez tepe ve Yılantepe gibi tarih öncesi kült alanları Roma ve Bizans dönemlerine kadar uzanan izler taşımaktadır.
İlçenin tarihindeki en önemli antik yerleşim ise Adramytteion Antik Kenti'dir. Araştırmalar kentin ilk olarak Balkanlar üzerinden gelen Misyalılar tarafından kurulduğunu göstermektedir. Daha sonra Lidyalıların egemenliğine giren kentin adı, Lidya kralının kardeşi Adramys'ten gelmektedir. Antik Troas, Misya ve Aiolis bölgelerinin kesişiminde yer alan şehir, coğrafyacı Strabon tarafından Atinalılar tarafından kolonize edilmiş, hem liman hem de deniz üssü olan bir yer olarak tanımlanır. Strabon ayrıca Adramytteionluların Havran Çayı (Euenos) üzerine inşa ettiği su kemerlerinden de bahseder. Karataş Tepesi üzerinde kurulu olan antik kent, depremler ve sahilden yapılan saldırılar neticesinde zamanla iç kesimlere kaymıştır.
Selçuklu'dan Cumhuriyet'e Türk Egemenliği
Burhaniye ve çevresinde Türk egemenliği, Anadolu Selçuklu Devleti Sultanı Kurtulmuş Oğlu Süleyman Bey'in uç beylerinden Taylı Baba'nın yöreye gönderilmesiyle başlamıştır. Taylı Baba obasıyla birlikte günümüzde Taylıeli olarak bilinen köye yaylak amacıyla yerleşmiş, kışlık olarak ise Geriş mahallesini seçmiştir. 1300 yılında Karesioğulları yönetimine katılan bölgede halk, 1484 yılında Taylıeli'nden göç ederek bugünkü kent merkezine yerleşmiştir. Havran Çayı üzerindeki su kemerlerine atfen uzun süre Kemer adıyla anılan yerleşim, Kemer nahiyesinin ilçe merkezi olmasında büyük emekleri bulunan Sultan II. Abdülhamit'in oğlu Şehzade Burhanettin'in adına atfen Burhaniye adını almıştır.
Milli Mücadele tarihinde de çok önemli bir yeri olan Burhaniye, ilk kurşunu atma şerefini taşıyan yerler arasındadır. 29 Haziran 1920'de Yunan işgaline uğrayan ilçe, 8 Eylül 1922'de kurtarılmıştır. Yunan kuvvetleri geri çekilirken ilçeyi yakıp yıkmak istemiş ancak Pelitköylü Borazan Çavuş'un bir minareye çıkıp hücum borusu çalmasıyla düşman kuvvetleri ilçenin Türklerin eline geçtiğini düşünerek merkeze girmeden çekilmek zorunda kalmıştır.
Zeytincilik, Turizm ve Ören'in Cazibesi
Burhaniye günümüzde ağırlıklı olarak zeytinyağı üretimine yönelik zeytincilik faaliyetleri ve iç turizmle öne çıkmaktadır. Çanakkale-İzmir Karayolu (E87) ilçenin tam merkezinden geçerek ulaşım kolaylığı sağlar. İlçenin etnografik yapısını Manavlar, Yörükler, Mübadil ve Muhacırlar oluşturmaktadır. İlçenin en ünlü turizm merkezi olan Ören, hem tarihi hem de doğal sit alanı statüsündedir. Ören'de yer alan asırlık palamut ağaçları koruma altına alınmıştır. İnce kumlu sahiliyle bilinen Ören Plajı, 2000 yılında Avrupa Çevre Eğitim Vakfı (FEE) tarafından verilen mavi bayrak ödülüne layık görülmüştür.