Posof'un Yükseklerinde Tarihî Bir Yerleşim: Balgözü Köyü
Ardahan ilinin Posof ilçesine bağlı olan Balgözü Köyü, deniz seviyesinden tam 2044 metre yükseklikte konumlanmış tarihi bir yerleşim alanıdır. Günümüzdeki adından önce Çildireti adıyla anılan köy, coğrafi konumu ve zengin geçmişi ile Doğu Anadolu Bölgesi'nin sınır boylarındaki en özgün yerleşimlerinden biridir. Tarih boyunca farklı idari yönetimlerin egemenliğine giren bu yerleşim, bölgenin sosyo-kültürel değişimini yansıtan önemli bir hafıza noktasıdır.
Gürcüce Çrdileti'den Çildiret'e: İsim ve Köken Tarihçesi
Köyün eski adı olan Çildireti, "Kuzey yurdu" anlamına gelen Gürcüce Çrdileti (ჩრდილეთი) kelimesinden türetilmiştir. Nitekim günümüzde de Gürcistan sınırları içerisinde aynı adı taşıyan Çrdileti adında bir köy bulunmaktadır. Yerleşim adı Türkçeye geçişte Çildiret olarak evrilmiş ve 1928 tarihli Osmanlıca köy listelerinde bu isimle (چیلdیرەت) kaydedilmiştir. Yerleşimin adı, Türkçeleştirme çalışmaları kapsamında 1959 yılında yürürlüğe giren 7267 sayılı kanunla Balgöze olarak değiştirilmiş, bu isim de zaman içerisinde evrilerek günümüzdeki Balgözü şeklini almıştır.
Yüzyıllara Yayılan Egemenlik Mücadeleleri ve Savaş Yılları
Balgözü, tarihsel Gürcistan'ı oluşturan kadim bölgelerden biri olan Samtshe sınırları içinde yer almaktaydı. Köy ve çevresi, 16. yüzyılın ikinci yarısında Osmanlılar tarafından Gürcülerden alınarak Osmanlı İmparatorluğu topraklarına katılmıştır. Yüzyıllarca süren Osmanlı hakimiyetinin ardından köy, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın (93 Harbi) ardından imzalanan Berlin Antlaşması uyarınca savaş tazminatı olarak Rusya'ya bırakılmıştır. Rus idaresinin 1886 yılında gerçekleştirdiği nüfus sayımında yerleşim, Ardahan sancağının Poshov kazasına bağlı Sakire nahiyesinin 12 köyünden biri olan Çildiret (Чилдиретъ) şeklinde kaydedilmiştir. O dönem 12 haneden oluşan köyde 79 kişinin yaşadığı ve nüfusun tamamının Kürtlerden oluştuğu belgelenmiştir.
Cumhuriyet Dönemi Nüfus Yapısı ve Coğrafi Konumu
Cumhuriyet dönemine gelindiğinde Balgözü, 1928 yılında Kars vilayetinin Poshof kazasına bağlı Damal nahiyesinde yer almıştır. 1935 nüfus sayımında ise Posof kazasının Cilvana nahiyesine bağlanmış olup o yılki nüfusu 184 kişi olarak ölçülmüştür. 1965 nüfus sayımındaki verilerine göre köyün nüfusu 374 kişiye ulaşmış, bu dönemde köyde okuma yazma bilen kişi sayısı 73 olarak kaydedilmiştir. Yıllar içerisinde nüfusu dalgalanan Balgözü'nün nüfusu 2022 yılı itibarıyla 206 kişi olarak güncellenmiştir. Coğrafi olarak Ardahan il merkezine 102 km, Posof ilçe merkezine ise 21 km uzaklıkta yer alan köy, yüksek rakımlı yayla coğrafyasıyla çevrili sessiz ve izole bir yaşam sunmaktadır.