Armutveren Köyü (Papala)
Ardahan ilinin Posof ilçesine bağlı olan Armutveren Köyü, tarihi adıyla Papala, büyüleyici coğrafyası ve zengin geçmişiyle Doğu Anadolu Bölgesi'nin en özgün sınır yerleşimlerinden biridir. Deniz seviyesinden 1342 metre yükseklikte konumlanan köy, Ardahan il merkezine 95 km, Posof ilçe merkezine ise 14 km mesafede yer almaktadır. Megrelce bir kelime olan ve "uçurum" anlamına gelen Papala ismiyle tarihi kayıtlara geçen bu köy, sarp ve etkileyici doğasını adı gibi üzerinde taşımaktadır.
Zengin Tarihsel Geçmiş ve Osmanlı Dönemi
Tarihsel Gürcistan'ı oluşturan Mesheti bölgesinin kadim yerleşim yerlerinden biri olan Papala, Osmanlı İmparatorluğu tarafından 16. yüzyılın ortalarında, birleşik Gürcistan Krallığı'nın ardından bölgeye hâkim olan Samtshe Atabeyliği'nden ele geçirilmiştir. Köyde varlığı bilinen tarihi kilise de bu dönemden kalmıştır. 1595 tarihli Osmanlı mufassal defteri olan "Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan" kayıtlarına göre Gürcistan Vilayeti'nin Poshov livasına bağlı Güney nahiyesinde yer alan köyde o tarihte 17 hane yaşamaktaydı. Bu dönemde köydeki hane reislerinin çoğunluğunun Elia, Basila, Gogiça, İoana, Koçia, Maharebel gibi Gürcü adları taşıdığı ve Osmanlı Devleti'ne ispenç vergisi ödediği kaydedilmiştir. Tarımsal faaliyetlerin yoğun olduğu köyde buğday, arpa, çavdar, keten tohumu ve yonca üretimi yapılıyor, arıcılık faaliyetlerinin yanı sıra koyun ve domuz besleniyordu. Köye kayıtlı üç adet yayla bulunmaktaydı. İlerleyen dönemlerde yapılan nüfus tespitlerinde köyde 1834 yılında 7 hane, 1878 yılında ise 18 hane olduğu belirlenmiştir.
Rus İdaresi ve Cumhuriyet Dönemi
Papala, uzun süre Osmanlı yönetimi altında kaldıktan sonra, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı’nın ardından Rusya İmparatorluğu’nun eline geçmiştir. Rus idaresinde Ardahan sancağının (okrug) Poshov kazasına (uçastok) bağlı Badela nahiyesinin köylerinden biri olan yerleşimde köyün adı "Papalo" şeklinde kaydedilmiştir. 1886 yılında yapılan nüfus sayımında köyün nüfusu 187 kişi olarak tespit edilmiş ve tamamı "Türk" olarak kaydedilmiştir. Rus idaresi altındaki köyün nüfusu 1896’da 217 kişiye, 1906’da ise 253 kişiye yükselmiştir. Rus hâkimiyetinin sona ermesinden sonra köy bir süre bağımsız Gürcistan sınırları içinde kalmış, ancak 1921 yılında Sovyet Rusya'nın Gürcistan'ı işgali sırasında Ankara Hükümeti'nin verdiği ültimatom üzerine Gürcülerin bölgeden çekilmesiyle Türkiye topraklarına katılmıştır. 16 Mart 1921'de imzalanan Moskova Antlaşması ile Papala köyü resmen Türkiye'ye bırakılmıştır. Köy, 1928 yılında "Papola" adıyla Kars vilayetinin Poshof kazasının Cilvana nahiyesine bağlıyken, 1935 genel nüfus sayımında "Papula" adıyla kaydedilmiş ve köyde 301 kişinin yaşadığı görülmüştür. Yabancı kökten gelen isimlerin Türkçeleştirilmesi kapsamında, 1959 yılında 7267 sayılı kanunla köyün adı "Armutveren" olarak değiştirilmiştir.
Köyün Günümüzdeki Durumu ve Yaşamı
Armutveren Köyü, geçmişten günümüze taşıdığı kültürel izlerle bölgenin tarihine ve demografik değişimlerine ışık tutmaktadır. Yıllar içinde nüfus yapısı değişen ve dışa göç veren köyün 2022 yılı verilerine göre nüfusu 77 kişidir. Doğu Anadolu'nun büyüleyici doğasında, derin vadiler ve yeşil coğrafyanın kesiştiği noktada yer alan bu saklı köy, geçmişin izlerini sürmek isteyen gezginler için keşfedilmeyi bekleyen sessiz, huzurlu ve tarihi bir duraktır.