Ardahan'ın Tarih Kokan Köşesi: Arılı Köyü
Ardahan ilinin Posof ilçesine bağlı olan Arılı Köyü, Doğu Anadolu Bölgesi'nin sınır hatlarında yer alan son derece karakteristik ve tarihi bir yerleşim yeridir. Deniz seviyesinden 1575 metre rakımda kurulu olan köy, Posof ilçe merkezine 13 kilometre, Ardahan şehir merkezine ise 94 kilometre uzaklıkta konumlanmıştır. Tarih boyunca farklı medeniyetlerin geçiş güzergahında yer alan bu özel köy, 2022 yılı verilerine göre 50 kişilik sakin ve huzurlu bir nüfusa ev sahipliği yapmaktadır.
Gürcüce Kökenli Kadim İsmi: Zedatzminda
Köyün tarih sahnesindeki en eski adı, Gürcüce kökenli bir yer adı olan Zedatzminda'dır (ზედაწმინდა). Bu özel isim Gürcüce dilinde "zeda" (ზედა) yani "yukarı" ve "tzminda" (წმინდა) yani "aziz" kelimelerinin birleşmesinden oluşmakta ve "Yukarı Aziz" anlamına gelmektedir. Tarihsel Gürcistan'ın güneybatı topraklarını oluşturan Mesheti bölgesinin önemli köylerinden biri olan yerleşim yeri, 16. yüzyılın ortalarında Osmanlılar tarafından birleşik Gürcistan Krallığı'nın ardından bölgeye hakim olan Samtshe-Saatabago'dan ele geçirilmiştir.
Osmanlı Belgelerinden Rus Yönetimine Uzanan Geçmiş
Köy, Osmanlı Devleti'nin 1595 tarihli Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan adlı resmi kayıtlarında "Zedavan Zminda" adıyla Poshov livasının Güney nahiyesine bağlı boş bir köy olarak kaydedilmiştir. Aynı dönemde, köyün 2 kilometre kuzeyinde yer alan Marsolat mahallesi de ayrı bir köy olarak listelenmiştir. Yüzyıllar boyunca Osmanlı egemenliğinde kalan köy, 93 Harbi (1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı) sonrasında Rus İmparatorluğu'nun kontrolüne geçmiştir. Rus idaresinde Ardahan sancağının Poshov kazasına bağlı Badela nahiyesinin 13 köyünden biri olan Zedatzminda'da, 1886 yılındaki tespitlere göre tamamı Türklerden oluşan 112 kişi yaşamaktaydı. Nüfus zamanla artarak 1896'da 114'e, 1906'da ise 163 kişiye ulaşmıştır.
Türkiye Cumhuriyeti Dönemi ve İsim Değişikliği
Rus hakimiyetinin sona ermesinin ardından bir süre bağımsız Gürcistan sınırları içinde kalan yerleşim, 1921 yılında Ankara Hükümeti'nin verdiği ültimatom üzerine Gürcülerin çekilmesiyle tekrar Türk topraklarına dahil olmuştur. 16 Mart 1921'de Sovyet Rusya ile imzalanan Moskova Antlaşması ile köy resmi olarak Türkiye'ye bırakılmıştır. Cumhuriyet döneminde 1928'de Kars vilayetinin Poshof kazasına bağlanan köyün nüfusu 1935 yılında 359 kişiye, 1950 yılında ise "Zedesümde" adıyla 436 kişiye ulaşmıştır. Köyün yabancı kökten gelen bu ismi, 1959 yılında yürürlüğe giren 7267 sayılı kanunla Arılı olarak değiştirilmiştir.