Ardeşen'in Tarihi ve Kelime Kökeni
Antik Çağ'da Kolheti Krallığı sınırları içinde yer alan ve eski adı Artaşeni olan Ardeşen, zengin bir tarihi geçmişe sahiptir. Gürcüce ev veya yerleşim anlamına gelen 'şeni' kelimesi ile Zerdüşti dininde Ahura Mazda'nın tezahürlerinden biri olan 'Arta' kelimesinin birleşiminden oluşan bu ad, 'Arta'nın evi' anlamına gelmektedir. Tarihi belgelerde 1835 tarihli Osmanlı nüfus defterinde, 1876 tarihli Trabzon vilayeti salnamesinde ve 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Ardeşin olarak anılan yerleşim, 1461 yılında Trabzon İmparatorluğu'nun ortadan kaldırılmasının ardından 1547 yılında tamamen Osmanlı idaresine geçmiştir. Dönemin mimari izlerini taşıyan Artaşeni Kilisesi de bu süreçlerden günümüze ulaşmıştır. Kültür tarihçisi Nikolay Marr'ın 1910'daki ve Gürcü dilbilimci İoseb Kipşidze'nin 1917'deki araştırmalarında Lazca konuşulan önemli yerleşimlerden biri olarak tanımlanan Ardeşen, 1 Mart 1953 tarihinde ilçe statüsü kazanmıştır.
Coğrafi Konum ve Eşsiz Doğası
Rize il merkezine 45 kilometre mesafede yer alan Ardeşen, deniz seviyesinden ortalama 5 metre yüksekliktedir. Doğusunda Fındıklı, batısında Pazar, güneyinde engebeli Altıparmak Dağları ve kuzeyinde Karadeniz ile çevrelenmiş olan ilçenin kıyı uzunluğu 10 kilometredir. Bölgede dört mevsim yağışlı, ılıman bir okyanusal iklim hakimdir. Sarp ve engebeli arazisinin neredeyse dörtte biri ormanlık alanlardan oluşurken, tarıma elverişli sınırlı arazilerinde en önemli ürün olarak çay yetiştirilmektedir. Çay tarımının yanı sıra fındık, kivi ve mısır üretimi de ilçe genelinde yaygın olarak gerçekleştirilmektedir.
Görülmesi Gereken Tarihi Eserler ve Doğa Aktiviteleri
Ardeşen, doğa sporları ve tarihi keşifler için benzersiz imkanlar sunmaktadır. İlçenin en büyük akarsuyu olan Fırtına Deresi, rafting sporu için elverişli parkurlara ev sahipliği yapmaktadır. Altıparmak Dağları'nın kuzeybatısında yer alan ve 2013 yılında tescil edilen 4.082 hektarlık Tunca Vadisi Tabiat Parkı, zengin orman yapısı, doğa yürüyüşü parkurları ve buzul gölleri ile öne çıkmaktadır. İlçedeki tarihi mimariyi yansıtan Ardeşen Kilisesi kalıntıları, tarihi Işıklı Camii, 1890 yılında inşa edilen Seslikaya Köyü Hasan Dede (Efendi) Türbesi ile kemer köprü ve geleneksel ev örnekleri görülmeye değer önemli eserlerdir.
Sosyal Yaşam, Eğitim ve Ekonomi
Nüfusunun çoğunluğunu Lazlar ve Hemşinlilerin oluşturduğu Ardeşen, zengin bir kültürel çeşitliliğe sahiptir. Eğitim altyapısı bakımından Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi'nin Turizm Fakültesi ile Meslek Yüksekokulu yerleşkesine ev sahipliği yapan ilçede, sağlık hizmetleri 2011 yılında faaliyete geçen Kaçkar Devlet Hastanesi tarafından sağlanmaktadır. Sanayi ve üretim alanında ise 1993 yılında kurulan ve Türkiye'nin ilk özel silah fabrikası olma özelliği taşıyan ASİLSAN ile 1958 yılında kurulmuş olan kereste fabrikası ilçenin ekonomik tarihinde önemli bir yere sahiptir.