Apamea Antik Kenti’nin Tarihçesi ve Kuruluşu
Apamea (veya Apameia), Yukarı Mezopotamya coğrafyasında, Fırat Nehri'nin doğu kıyısında MÖ 3. yüzyılda I. Seleucus Nicator tarafından kurulan tarihi bir Helenistik Dönem kentidir. Antik çağda Fırat'ın iki yakasında yer alan ikiz şehirlerden batı kıyısındaki yerleşim yerine kurucusuna ithafen Seleucia adı verilirken, doğu kıyısındaki yerleşim yeri ise I. Seleucus'un eşi Apama'ya ithafen Apamea olarak adlandırılmıştır.
Zeugma ile Olan Tarihsel ve Coğrafi Bağlantısı
Antik çağ kaynaklarında geçen ve nehir geçişi veya köprü anlamına gelen Zeugma terimi, aslında başlangıçta Fırat'ın iki kıyısında yer alan bu ikiz şehirlerin bütününü ifade etmekteydi. Apamea, nehrin iki yakasını birbirine bağlayan tarihi tekne köprüsünün (Grekçe: zeugma) doğu ucunda bulunmaktaydı ve tam karşısında ünlü batı yakası yerleşimi olan Seleucia yer almaktaydı. Bu köprü geçişi, kenti antik dönemde bölgedeki önemli askeri ve ticari yolların geçiş güzergahı haline getirmişti.
Günümüzdeki Konumu ve Baraj Suları Altındaki Durumu
Apamea antik yerleşim alanı, günümüzde Türkiye'nin Şanlıurfa ili, Birecik ilçesi sınırları içerisinde yer almaktadır. Geçmişte Timusa adını taşıyan ve günümüzdeki adı Keskince olan köyün yakınlarında bulunan bu köklü Helenistik yerleşim yeri, Fırat Nehri üzerinde inşa edilen Birecik Barajı'nın faaliyete geçmesiyle birlikte baraj gölü suları altında kalmıştır.
Apamea'nın Kültürel ve Arkeolojik Mirası
Helenistik, Roma ve Süryani kültürlerinin kesişim noktasında bulunan Apamea, Yunanca ve Süryanice (ܐܦܡܝܐ) kaynaklarda adından söz ettiren önemli bir yerleşimdir. Günümüzde sular altında kalmış olsa da, nehrin karşı kıyısındaki Zeugma arkeolojik alanı ile birlikte Yukarı Mezopotamya bölgesinin tarihi ve kültürel zenginliğini simgeleyen en özel antik alanlardan biri olarak kabul edilmektedir.