Agaraki Manastırı'nın Konumu ve Önemi
Agaraki Manastırı (Akriaki Manastırı olarak da bilinir), tarihsel Tao bölgesinde, günümüzde Erzurum ilinin Şenkaya ilçesine bağlı Sındıran köyünün 500 metre kuzeybatısında yer alan Orta Çağ'dan kalma bir kaya manastırıdır. Manastırın bulunduğu Tao bölgesi, erken ve geç Orta Çağ'da tarihsel Gürcistan'ın bir parçasıydı. Bölge, 16. yüzyılın ortalarında Osmanlılar tarafından Gürcülerden ele geçirilmiştir. Yapılan araştırmalar doğrultusunda, manastırın Osmanlı dönemi öncesinden kaldığı anlaşılmaktadır.
İsim Kökeni ve Tanımlanması
Sındıran köyünün eski adı ve bu tarihi yapının adı olan agaraki (აგარაკი), Gürcüce bir kelime olup kasaba, köy, yazlık veya yayla gibi anlamlara gelmektedir. Bu yapı kompleksinin bir manastıra ait olduğu anlaşılmış olup, kompleks ilk olarak 2017 yılında bir Gürcü araştırma ekibi tarafından tanımlanmıştır.
Mimari Özellikleri ve Ana Kilise
Bir kaya manastırı olan Agaraki Manastırı kompleksinin ana kilisesi kaya içine oyulmuş olup 10 metre uzunluğa sahiptir. Günümüzde güney duvarı yıkılmış olan ana kilisenin içi kesme taşlarla kaplanmıştır ve iç duvarlarında sıva izleri tespit edilmiştir. Ana kilisenin doğu tarafında yer alan, doğu tarafı yuvarlak bir forma sahip ve batı tarafında tek bir penceresi bulunan küçük yapının, manastırın küçük kiliselerinden biri olduğu tahmin edilmektedir.
Çevre Yapıları ve Kalıntılar
Ana kilisenin batı tarafında, bir kısmı kayaya oyulmuş, içi sıvanmış ve iki adet küçük penceresi olan başka bir yapı bulunmaktadır. Kiliseye kaya içine oyulmuş bir tünelden ulaşıldığı anlaşılmakta olup, bu kısımda bulunan kayaya oyulmuş yapıların kalıntıları kayanın çökmesi sonucunda yıkılmıştır. Ayrıca manastırın üst bölümünde küçük boyutta duvar parçaları tespit edilmiş ve daha yukarısında önüne duvar örülmüş bir sığınak bulunmuştur.