Türk Silahlı Kuvvetlerinin en üst kademelerinde görev yapmış önemli askeri şahsiyetlerden biri olan Mehmet Zeki Erbay, 1911 senesinde İstanbul'da dünyaya gözlerini açtı. Cumhuriyetin ilk dönemlerinde yetişen seçkin subaylar arasında yer alan Erbay, Türk askeri tarihinin önemli dönemlerine tanıklık etmiş ve ordunun kurumsal yapısının şekillenmesinde mühim vazifeler üstlenmiştir. Hem sahada hem de idari karargahlarda üstlendiği kritik rollerle Türk milletine hizmet eden komutan, 16 Mayıs 1989 tarihinde hayata gözlerini yummuştur. Geride bıraktığı disiplinli askeri miras son derece değerlidir.
Askeri Eğitimi ve Meslek Hayatına İlk Adımları
Zeki Erbay, subaylık yolundaki ilk adımı 1934 yılında attı. Harp Okulu'nu piyade asteğmen rütbesiyle bitirdi. Mesleki becerilerini geliştirmek için Piyade Okulu bünyesindeki sınıf eğitimini de başarıyla tamamladı. Buradaki başarısı onun gelecekteki kariyerinin habercisi oldu. Bilgi birikimini ve sevk idare yeteneğini artırmak için eğitim hayatına devam eden Erbay, 1944 senesinde askeri eğitimin en üst noktalarından biri olan Harp Akademisi'ni bitirdi. Buradan kurmay yüzbaşı rütbesiyle mezun olarak ordunun beyin takımı sayılan kurmay kadrosuna dahil olan Erbay, askeri strateji ve planlama konularındaki yeteneklerini çeşitli görevlerde başarıyla sergiledi.
Generallik Dönemi ve Üst Düzey Karargah Görevleri
Kurmay subay olarak yurdun dört bir yanında çeşitli görevler üstlenen Erbay, 1962 yılında tuğgeneral rütbesine yükseldi. Bu dönemde Çankırı'da Orta Menzil Komutan Vekili olarak görev yaptı. Rütbesini almasının ardından Dumlu bölgesine atandı ve burada 51. Tümen Komutan Vekilliği vazifesini yerine getirdi. Görevlerindeki üstün başarısı ve liyakati sayesinde üç yıl gibi kısa bir sürede, yani 1965 senesinde tümgeneral rütbesine terfi ettirildi. Tümgeneral olarak Anadolu'nun stratejik noktalarında önemli sorumluluklar üstlenmeye devam etti. Bu rütbeyle ilk olarak Erzurum'da konuşlu bulunan 3. Ordu Kurmay Başkan Vekilliği makamına getirildi. Ardından Afyon'a tayin edilerek Batı Menzil Komutan Vekilliği görevini yürüttü.
Sahadaki başarılarının ardından karargah tecrübesiyle öne çıkan general, başkent Ankara'da Genelkurmay Plan Proje Daire Başkanlığı gibi kritik planlama birimlerinin başına geçti. Askeri bürokrasideki hızlı yükselişi, Kara Kuvvetleri Komutanlığı İdari Kurmay Yarbaşkanlığı ve Jandarma Genel Komutanlığı Kurmay Başkanlığı görevleriyle perçinlendi. Bu önemli vazifeler, onun askeri yönetim konusundaki yetkinliğini ve ordudaki güvenilirliğini bir kez daha ortaya koydu. Aldığı her görevde üstün disiplin anlayışıyla hareket eden Erbay, Türk ordusunun modernizasyonu ve yönetim süreçlerinde etkin roller oynadı.
Zirve Yılları ve Kara Kuvvetleri Kurmay Başkanlığı
Başarılarla dolu kariyer basamaklarını hızla tırmanan Mehmet Zeki Erbay, 1969 yılında korgeneral rütbesine terfi etti. Bu rütbede ordunun en prestijli komutanlıklarından biri olan 4. Kolordu Komutanlığı vazifesini üstlendi. Kolordu komutanlığının yanı sıra coğrafi ve stratejik planlamanın merkezi sayılan Harita Genel Müdürlüğü koltuğuna oturdu. Askeri kariyerinin zirvesini ise Türk Kara Kuvvetleri Kurmay Başkanlığı görevini üstlenerek yaşadı. Ülke savunmasının temel taşı olan bu kurumda en üst düzey kurmaylık görevini başarıyla icra etti. Bu şerefli ve yoğun hizmet süresinin ardından, 1973 yılında emekliye ayrılarak aktif askeri hayatını sonlandırdı.
Emeklilik yıllarında sakin bir yaşam sürmeyi tercih eden emekli korgeneral Zeki Erbay, 16 Mayıs 1989 tarihinde vefat etti. Türk Silahlı Kuvvetlerine adadığı ömrü boyunca disiplini, vatanseverliği ve karargah yöneticiliğindeki üstün başarısı ile anılan Zeki Erbay, Türk askeri tarihinde her zaman saygın bir komutan olarak hatırlanacaktır. Ülkesine ve milletine bağlılığıyla tanınan komutanın anısı, hizmet ettiği kurumlarda ve askeri camiada yaşatılmaktadır.