Zekâi Okan, Türk askeri ve diplomatik tarihinin önemli şahsiyetleri arasında yer almaktadır. 1895 yılında hayata gözlerini açan ve 14 Ağustos 1966 tarihinde vefat eden Okan, hem Türk Silahlı Kuvvetleri bünyesinde üst düzey komuta kademelerinde görev yapmış bir general hem de ülkesini yurt dışında temsil etmiş saygın bir diplomattır. Kendisi, Harp Akademisi mezunudur. Ayrıca Harp Okulu eğitimini de başarıyla tamamlamıştır. Bu nitelikli eğitimlerin ardından ordunun çeşitli kademelerinde üst düzey askeri sorumluluklar almıştır.
Askeri Kariyeri ve Komutanlık Dönemi
Okan'ın askeri yaşantısı, kıtadan kurmay heyetlerine uzanan son derece geniş bir yelpazede şekillenmiştir. Mesleki kariyerinin ilk evrelerinde 4. Kolordu bünyesinde Muhabere Bölük Komutanlığı görevini yürütmüştür. Daha sonra 16. Tümen Kurmay Başkanlığı koltuğuna oturarak stratejik planlama süreçlerinde etkin rol oynamıştır. Birinci Ordu Harekât Şubesi Müdürlüğü pozisyonunda da aktif görev üstlenen deneyimli asker, ardından Fen Tatbikat Okul Komutanlığı'na atanmıştır. Dağ Alayı Komutanlığı vasıtasıyla sahada doğrudan liderlik sergileyen Okan, 7. Kolordu bünyesinde ise Kurmay Başkanı sıfatıyla sorumluluk taşımıştır. Zırhlı Tugay bünyesinde de komutanlık yapan general, askeri birikimini bu önemli birimde de göstermiştir. Tümen seviyesindeki liderliğini 28. ve 52. Tümenlerin komutasını üstlenerek sürdüren tecrübeli komutan, ayrıca 7. Tümen Komutanlığı bünyesinde Muhabere Müfettişi olarak görev icra etmiştir. Hava Savunma Genel Komutanlığı makamına getirilen tecrübeli subay, ülkenin hava sahasının güvenliğini sağlarken, 8. Kolordu bünyesinde komutanlık yapmış ve Genelkurmay Lojistik Başkanlığı görevini de üstlenmiştir. Genelkurmay 2. Başkanlığı gibi çok yüksek bir kademede orduya yön veren komutan, ardından 1. Ordu Komutanı olarak askeri kariyerinin zirve noktalarından birine ulaşmıştır. Okan, askeri hizmetlerini Yüksek Askerî Şûra bünyesinde üye olarak sürdürmüştür.
Diplomasi ve Siyasi Yaşamı
Askeri üniformasını çıkardıktan sonra diplomatik misyonlarda da aktif görev alan M. Zekâi Okan, Türkiye'nin Kabil Büyükelçisi olarak atanmıştır. Bu önemli dış temsil görevi sayesinde ülkesinin Afganistan ile ilişkilerini güçlendirmek için çaba harcamıştır. Aynı zamanda siyasi alanda da sorumluluk üstlenen Okan, 6 Ocak 1961 ile 25 Ekim 1961 tarihleri arasında Kurucu Meclis bünyesinde Millî Birlik Komitesi Temsilciliği yapmıştır. Okan, evli ve üç çocuk babasıydı. Başarılı devlet adamı, 14 Ağustos 1966 günü vefat etmiştir.
Önemli Görevleri
M. Zekâi Okan'ın kariyeri boyunca üstlendiği bazı kritik pozisyonlar şu şekildedir:
- 1. Ordu Komutanlığı
- Genelkurmay 2. Başkanlığı
- Hava Savunma Genel Komutanlığı
- Kabil Büyükelçiliği
- Kurucu Meclis Millî Birlik Komitesi Temsilciliği