1902 yılında Karaman'da dünyaya gelen Yusuf İzzet Birant, tıp dünyasındaki cerrahi başarılarının ardından ülkenin yükseköğretim ve siyaset sahnesinde de derin izler bırakmış seçkin bir devlet adamı ve hekimdir. Tıp ve siyaset dünyasını birleştirdi. Cumhuriyet'in kuruluş yıllarında tıp eğitimini tamamlayan Birant, Anadolu'nun dört bir yanındaki askeri hastanelerde cerrah olarak görev alarak vatan hizmetini sürdürmüştür. Rektörlük ve dekanlık makamlarına ulaşan profesör, Cumhuriyet Senatosu'nda İzmir'i temsil ederek siyasette aktif rol oynadı. Sağlık ve eğitim alanındaki yapılanmaya öncülük eden değerli şahsiyet, vefat ettiği 1968 yılına kadar topluma hizmet etti.
Askeri Hekimlikten Akademiye Uzanan Yolculuk
Yusuf İzzet Birant, yükseköğrenim hayatına İstanbul'da adım atarak 1924 senesinde Darülfünun Tıp Fakültesi'nden başarıyla mezun oldu. Gülhane bünyesinde uzmanlık eğitimini tamamladı. Genç bir doktor olarak meslek hayatına atıldığı bu prestijli kurumda sırasıyla cerrahi kliniği asistanlığı, operatörlük ve cerrahi uzmanlığı unvanlarını elde etti. Başarılı hekim, meslek hayatının bu döneminde Türkiye'nin farklı bölgelerindeki şu askeri hastanelerde görev üstlenmiştir:
- Sivas Askerî Hastanesi bünyesinde cerrahi operatörlük,
- 4. Kolordu bünyesindeki Eskişehir Askerî Hastanesi hekimliği,
- Erzurum Mareşal Çakmak Askerî Hastanesi tabipliği,
- İstanbul Deniz Hastanesi doktorluğu.
Bu görevleri başarıyla nihayete erdirdi. Tecrübesini artırdıktan sonra Gülhane Hastanesi cerrahi kliniğinde başasistanlık görevini de yürüten Birant'ın hekimlikteki üstün başarıları, onu 1. Ordu Cerrahi Müşavirliği ile 23. Tümen Baştabipliği gibi kritik askeri idari görevlere taşıdı.
Bilim Yuvalarında Yönetici ve Kurucu Rolü
Askeri hekimlikteki yoğun pratik sürecinin ardından akademik alana yönelen Yusuf İzzet Birant, Türkiye'de tıp eğitiminin kurumsallaşmasında büyük roller üstlendi. Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi bünyesinde Ortopedi Kliniği Profesörlüğü kadrosuna atanan başarılı akademisyen, burada uzun yıllar boyunca çok sayıda genç hekimin yetişmesinde ve uzmanlaşmasında aktif roller üstlendi. Akademideki idari dehası ve liderlik vasıfları sayesinde, ilerleyen yıllarda Ankara Üniversitesi Rektörlüğü makamına seçilerek üniversitenin gelişimine yön verdi. Ankara'daki başarılı çalışmalarının sonrasında rotasını Ege'ye çeviren Birant, Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi'nin gelişim sürecinde de aktif görevler aldı. Çocuk Cerrahisi ve Ortopedi kürsülerinde profesörlük yapan Birant, fakültede dekanlık üstlenerek kurumsal yapıyı güçlendirdi. Akademik camiada büyük saygınlık kazandı.
Senato Kürsüsünde Siyasi Hayatı ve Vefatı
Tıbbi kariyerinin ardından siyasete giren Birant, 15 Ekim 1961 tarihinde Cumhuriyet Senatosu İzmir Üyesi olarak seçildi. Cumhuriyet Senatosu bünyesinde İzmir halkının gür sesi olan Birant, parlamentodaki yasama faaliyetlerinde sağlık sistemi ve tıp eğitimine dair engin birikimlerini komisyon çalışmalarına aktardı. Bu önemli siyasi görevini vefat ettiği güne kadar kesintisiz bir biçimde sürdürmeyi başarıdı. Özel hayatında mutlu bir aile babasıydı. Tıp, akademi ve siyaset dünyasına hizmet eden Yusuf İzzet Birant, senatörlük görevi sürerken 12 Şubat 1968'de vefat etti. Geride bıraktığı zengin miras ve yetiştirdiği öğrencilerle adı Türk bilim tarihinde yaşamaya devam etmektedir.