Yusuf Bahri Tatlıoğlu, 1880 yılında Yozgat'ın Akdağmadeni ilçesinde dünyaya gelen ve Türk siyasi tarihinin en hareketli geçiş dönemlerinde kritik görevler üstlenen önemli bir devlet adamıdır. Osmanlı Devleti'nin son dönemlerinde rüştiye eğitimi alarak hayata atılan Tatlıoğlu, çiftçilikle başlayan çalışma hayatını zamanla İttihad ve Terakki Fırkası üyeliği ve aynı zamanda Reji İdaresi memurluğu gibi önemli sorumluluklarla genişletmiştir. Sivas Kongresi'nden Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin birinci dönemine uzanan süreçte, Yozgat'ı temsil ederek milli mücadelenin ve yeni devletin kuruluş sancılarına en ön saflarda tanıklık etmiştir. Kendisi evli ve beş çocuk babası olan Tatlıoğlu, TBMM içerisinde muhalif İkinci Grup safında yer aldı.
Milli Mücadele Dönemi ve Teşkilatlanma Çalışmaları
Rüştiye eğitiminin ardından çiftçilikle uğraştı. Dönemin sosyo-politik atmosferine ise kayıtsız kalmadı. İmparatorluğun kaderini tayin eden en büyük siyasi oluşumlardan İttihad ve Terakki Fırkası bünyesinde aktif sorumluluk alarak siyasete ilk adımlarını atmıştır. Aynı dönemde Reji İdaresi bünyesinde memurluk yaparak idari tecrübe kazanan Tatlıoğlu, Anadolu'da işgallere karşı direniş ateşinin yakıldığı kritik bir evrede sahneye çıkmıştır.
Yurdun bağımsızlığı için örgütlenme çalışmalarının hız kazandığı günlerde, memleketi Yozgat'ta Akdağmadeni Müdâfaa-i Hukuk Cemiyeti'nin kurucu başkanlığını üstlenerek bölgesel direnişin öncüsü olmuştur. Bu görevi başarıyla yerine getirdi. Bu milli görevdeki başarısı, onu Mustafa Kemal Atatürk önderliğinde toplanan ve kurtuluş reçetesinin hazırlandığı tarihi Sivas Kongresi'ne taşımıştır. Sivas Kongresi'nde Yozgat temsilcisi sıfatıyla yer alan Tatlıoğlu, kongre delegeleriyle birlikte ulusal egemenlik yolunda atılacak tarihi adımların şekillenmesinde mühim roller oynamıştır.
Osmanlı Meclisinden Türkiye Büyük Millet Meclisine
Milli Mücadele'deki etkin rolü, Yusuf Bahri Tatlıoğlu'na siyasi kariyerinde hızlı bir yükseliş getirmiştir. Osmanlı İmparatorluğunun son parlamentosu olan Osmanlı Meclis-i Mebûsan 4. Dönemi'nde Yozgat mebusu seçilerek mecliste halkın sesi olmuştur. İstanbul işgal edilince Ankara'ya yöneldi. 23 Nisan 1920'de açılan Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin birinci döneminde de yine Yozgat milletvekili olarak yerini almıştır.
Ankara'daki kurucu mecliste görev yaparken, yasama faaliyetlerinin yanı sıra asayiş ve güvenliği tesis etmek üzere kurulan yargı organlarında da görevlendirilmiştir. Milli mücadeleye katkı sağlamak üzere, ayrıca Kurtuluş Savaşı döneminin en kritik mahkemelerinden olan Samsun İstiklâl Mahkemesi üyeliğine seçilmiştir. Orada asayişi korumak adına çalıştı. Samsun İstiklâl Mahkemesi üyesi olarak bölgede milli mücadeleye karşı gelişen hareketleri bastırmak ve asayişi korumak adına zorlu kararların altına imza atmıştır.
Muhalefet Yılları ve Siyasetten Çekilmesi
Kuruluş dönemi meclisinde tek seslilikten ziyade fikir ayrılıklarının demokratik zeminde tartışıldığı bir ortam hakimdi. Yusuf Bahri Tatlıoğlu da bu ortamda, Mustafa Kemal Paşa'nın etrafında şekillenen Birinci Grup'a karşı daha muhafazakar ve muhalif bir çizgi benimseyen İkinci Grup içerisinde yer almıştır. Grup içinde aktif bir rol üstlendi. Yeni kurulacak devletin yönetim şekli, kanunlar ve izlenecek politikalar üzerine meclis çatısı altında çetin fikir mücadeleleri yürüten İkinci Grup'un sadık üyelerinden biri olarak parlamento tarihindeki yerini sabitlemiştir.
Ancak bu zorlu siyasi mücadeleler dönemi, 1923 yılında yapılan yeni genel seçimlerle birlikte son bulmuştur. 1923 seçimlerinde meclis dışında kalan Tatlıoğlu için bu sonuç siyasi hayatında belirleyici oldu. Siyasi yaşamdan tamamen çekilme kararı aldı. Kalan ömrünü sakin bir şekilde geçirdi. 19 Şubat 1957 tarihinde vefat etti.
Üstlendiği Görevler
Yusuf Bahri Tatlıoğlu, ömrü boyunca hem idari hem de yasama alanında pek çok kritik görev üstlenmiştir. Bu görevler şunlardır:
- Akdağmadeni Müdâfaa-i Hukuk Cemiyeti Kurucu Başkanlığı
- Sivas Kongresi Yozgat Temsilciliği
- Osmanlı Meclis-i Mebûsan IV. Dönem Yozgat Mebusluğu
- TBMM I. Dönem Yozgat Milletvekilliği
- Samsun İstiklâl Mahkemesi Üyeliği