Türk basın tarihinin en hareketli dönemlerinden birine tanıklık eden Velid Ebüzziya, 1884 yılında İstanbul'da dünyaya gözlerini açtı. Ünlü gazeteci ve yazar Tevfik Ebüzziya'nın oğlu olan bu önemli şahsiyet, babasından devraldığı yayıncılık mirasını cesur bir gazetecilik anlayışıyla sürdürerek Osmanlı ve erken Cumhuriyet döneminin fikir hayatına yön vermiştir. Paris'te tamamladığı hukuk ihtisasının ardından İstanbul'a dönen Ebüzziya, kalemi ve çıkardığı gazeteler vasıtasıyla ülkenin bağımsızlık mücadelesine omuz vermiş, bu uğurda sürgünler ve yargılamalarla dolu fırtınalı bir ömür sürmüştür.
Seçkin Bir Eğitim ve Paris Yılları
Velid Ebüzziya'nın entelektüel altyapısının oluşmasında aldığı nitelikli eğitimin payı büyüktür. İlk ve orta öğrenimini doğduğu şehir olan İstanbul'da tamamlayan genç Velid, dönemin en saygın eğitim kurumlarından Mekteb-i Sultani'ye adım attı. Buradaki eğitiminin ardından yabancı dil ve Batı kültürüne vakıf olmasını sağlayacak Saint Benoit Fransız Okulu'nu bitirdi. Hukuk alanına duyduğu ilgi, onu Mekteb-i Hukuk'a yönlendirdi. Buradaki lisans eğitimini başarıyla tamamladıktan sonra, bilgisini derinleştirmek amacıyla 1910 senesinde Fransa'ya gitti. Başkent Paris'te hem Hukuk Fakültesi'nde hem de Siyasal Bilimler Fakültesi'nde akademik ihtisasını tamamlayarak yetkin bir hukukçu ve aydın olarak memleketine geri döndü.
Basın Dünyasına Adım ve Malta Sürgünü
Yurda dönüşüyle birlikte Velid Ebüzziya, aile mesleği olan matbuat dünyasına hızlı bir giriş yaptı. Babasının çıkardığı ve Türk basın tarihinin köklü yayın organlarından olan Tasvir-i Efkâr gazetesinde mesleğe adım atan Ebüzziya, babasının vefatından sonra gazetenin Başyazarı olarak dümene geçti. Ancak onun bu başarılı yazı hayatı, ülkenin içinde bulunduğu işgal koşulları sebebiyle kesintiye uğrayacaktı. İstanbul'un İşgali sonrasında sergilediği dik duruş nedeniyle, 23 Mart 1920 tarihinde işgalci İngiliz Kuvvetleri tarafından tutuklanarak Malta'ya sürgüne gönderildi.
Milli Mücadele ve Sonraki Yayıncılık Çalışmaları
Malta'daki sürgün hayatının sona ermesinin akabinde Velid Ebüzziya, vatansever mücadelesine kaldığı yerden devam etti. 1921 yılında, Anadolu'da yükselen Milli Mücadele hareketini desteklemek amacıyla Tevhid-i Efkâr gazetesini çıkardı. Bu dönemde gazetedeki cesur ve etkili yazıları sebebiyle İstiklâl Mahkemeleri bünyesinde yargılansa da yapılan duruşmalar neticesinde beraat etmeyi başardı.
Fikirlerini ve Türk basınına hizmetlerini sürdürmek isteyen Ebüzziya, aradan geçen uzunca bir zaman diliminin akabinde 11 Haziran 1934 tarihinde Zaman gazetesini kurarak sektöre yeni bir soluk getirdi. Ne var ki bu yayının ömrü kısa oldu ve gazete faaliyetlerini 19 Nisan 1936 tarihine kadar sürdürebildi.
Yaşamının son yıllarında ise yeğeni Ziyad Ebüzziya'nın 2 Mayıs 1940 tarihinde yeniden kurduğu Tasvir-i Efkâr bünyesinde kalemini oynatmaya devam etti. Burada üstlendiği Başyazarlık vazifesini ömrünün son gününe dek liyakatle yürüten tecrübeli gazeteci, 11 Ocak 1945'te doğduğu şehir olan İstanbul'da hayata gözlerini yumdu.
Yayımladığı ve Yönettiği Gazeteler
Velid Ebüzziya'nın zengin mesleki kariyeri boyunca yayıncılık yaptığı, kurduğu veya başyazarlık görevini üstlendiği önemli gazeteler şunlardır:
- Tasvir-i Efkâr: Babasının mirası olan ve uzun yıllar başyazarlığını yürüttüğü köklü yayın organı.
- Tevhid-i Efkâr: Malta sürgünü dönüşünde Milli Mücadele'yi desteklemek amacıyla çıkardığı gazete.
- Zaman: 1934 yılında kurduğu ve 1936 yılına kadar yayımını devam ettirdiği basın organı.