Avrupa'dan hareket ederek deniz yoluyla doğrudan Hindistan'a ulaşmayı başaran ilk insan olarak bilinen ünlü Portekizli denizci Vasco da Gama, dünya ticaretinin ve keşifler tarihinin en önemli isimlerinden biridir. Soylu bir aileye mensup olan Gama, 1469 yılında Portekiz'in Sines kentinde Estêvão da Gama ve Isabel Sodré çiftinin çocuğu olarak dünyaya gözlerini açtı. Çocuk yaşlardan itibaren denizciliğe büyük ilgi duydu. Kendisini bu alana göre yetiştirdi. Zamanla iyi bir denizci olarak adından söz ettirmeye başladı. Ümit Burnu'nu dönerek Doğu'suna deniz yolu bulmak isteyen krallık için en ideal adaylardan biriydi. Kral II. John tarafından 1487 yılında bu zorlu seferin liderliğine seçildi.
Okyanusun Aşılması ve Hindistan'a Ulaşan İlk Rota
Kralın ani ölümü Gama'nın yola çıkmasını geciktirdi. Büyük sefer, yeni hükümdar Kral Manuel döneminde nihayet gerçekleştirildi. Kristof Kolomb batıdan Hindistan'a ulaşamayınça Portekizliler doğu yolunu keşfetmekte kararlı davrandılar. Vasco da Gama, 8 Temmuz 1496 tarihinde dört küçük gemi ve 170 kişilik bir mürettebat grubuyla Lizbon kıyılarından demir aldı. Deneyimli denizci, kendisinden önceki kaşiflerin aksine, Afrika kıyılarını takip etmek yerine cesurca Atlantik Okyanusu'nun açıklarına yöneldi. Ekip üç ay boyunca karayı görmeden ilerledi. Bu zorlu seyrin ardından 22 Kasım 1497 tarihinde Ümit Burnu'nun kuzey kıyısına ulaştılar. Kıyı boyunca ilerlerken karşılaştıkları gelişmiş Arap kasabaları Portekizlileri hayli şaşırttı. Malindi Sultanı'nın rehberlik etmesi amacıyla görevlendirdiği iki tecrübeli Arap kaptan sayesinde yolculuk başarıyla sürdü. Filonun 20 Mayıs 1498 tarihinde Batı Hindistan'ın Malabar sahilindeki Colicut şehrine ulaşmasıyla denizcilik tarihinde yeni bir devir başladı.
Baharat Ticareti ve Hint Okyanusu'nda İntikam Savaşları
Gama, Güneybatı Hindistan'da gerçekleştirdiği bu ilk temasta yerel yöneticilerle barışçıl görüşmeler yürüterek ticari anlaşmalar imzaladı. Ayrıca filonun zengin baharat yükleriyle Ağustos 1498'de dönüş yoluna çıkması, Avrupa'da büyük heyecan yarattı. Eylül 1499'da Lizbon'a dönmeyi başaran Gama, büyük bir törenle karşılandı. Kral Manuel ona asalet unvanı verdi. Ancak yola çıkan 170 mürettebattan geriye sadece 54 kişi sağ kalabilmişti. Kral Manuel bu başarı üzerine vakit kaybetmeden harekete geçerek 9 Mart 1500 tarihinde Amiral Pedro Alvarez Cabral idaresinde 13 gemilik yeni bir filoyu Hindistan'a gönderdi. Cabral, Vasco da Gama'nın ilk seyahatindeki rota deneyimlerinden faydalanarak sadece altı ay içinde Hindistan'a varmayı başardı. Fakat Hindistan'a giden bu ikinci filo yerliler tarafından hiç hoş karşılanmadı. Çıkan çatışmalarda çok sayıda Portekizli denizci hayatını kaybetti. Yaşanan bu katliamın intikamını almak amacıyla Vasco da Gama yeniden Hindistan'a gönderildi. Ünlü denizci, 1502 yılında Bombay'ın 400 kilometre güneyindeki Goa eyaletinde bulunan Portekiz göçmenlerine yardım etmek üzere 19 gemiyle yola çıktı. Donanma, yol boyunca Afrika'nın doğu kıyılarında Mozambik ve Sofala sömürgelerini kurdu. Gama, yolda rastladığı gemileri acımasızca yağmalayarak yolcuları ve mürettebatı esir etti. Hindistan'a vardığında ise yurttaşlarının intikamını son derece sert yöntemlerle aldı. Daha sonra Kochin ve Kannanore şehirlerinde ticaret karargahları kurdu. Zengin yüklerle 1503 senesinde Lizbon'a dönen Gama, yine büyük törenlerle karşılandı ve yeni unvanlar kazandı.
Valilik Dönemi ve Kaşifin Sonu
Seyahatinin ardından evlenen da Gama'nın bu evlilikten altı oğlu dünyaya geldi. Yaklaşık yirmi yıl boyunca emeklilik hayatı yaşayarak sakin bir yaşam sürdü. Saray, Doğu'daki düzeni yeniden tesis etmek amacıyla 1524 yılında onu Goa valisi olarak atadı. Ancak büyük umutlarla gittiği bu görevde henüz iki ay dolmadan ateşli bir hastalığa yakalandı. Ünlü kaşif, 24 Aralık 1524 tarihinde Hindistan'ın Koçi limanında 55 yaşında yaşama veda etti. Cenazesi daha sonra ülkesine getirilerek törenle Portekiz topraklarına gömüldü.
Vasco da Gama'nın gerçekleştirdiği bu keşif seyahatlerinin dünya tarihi üzerinde yarattığı köklü etkiler şunlardır:
- Osmanlı Devleti ve İran'ın Doğu ticaret yolları üzerindeki ekonomik üstünlüğünün sona ermesi,
- Deniz ticaretindeki küresel hakimiyetin tamamen Avrupalı devletlerin eline geçmesi,
- Portekiz İmparatorluğu'nun Doğu Afrika ve Hindistan kıyılarında kalıcı ticaret sömürgeleri kurması.